Sự cố hạt nhân nguy hiểm cỡ nào? | Vật lý 12 Bài 37: Phóng xạ

[0:04]Chào mừng các em đến với lớp học lý. Xã hội ngày càng phát triển thì việc ứng dụng các chất phóng xạ dùng trong nghiên cứu khoa học và cuộc sống cũng ngày càng phát triển. Vậy, phóng xạ là gì? Chúng ta cùng nhau tìm hiểu trong bài học ngày hôm nay nha. Quay ngược dòng lịch sử, vào năm 1896, khi nghiên cứu các hợp chất phát lân quang, nhà bác học Becquerel đã tình cờ phát hiện miếng urani sunfat đã phát ra một loại bức xạ không nhìn thấy. Nhưng chúng tác dụng mạnh lên các kính ảnh và ông đã đặt tên cho hiện tượng đó là hiện tượng phóng xạ. Và tiếp theo đó, Pierre Curie và Marie Curie đã tìm ra hai chất phóng xạ mới là Poloni và Radi. Sau đó vào năm 1934 thì vợ chồng người con gái của hai ông bà đã tìm ra hiện tượng phóng xạ nhân tạo. Ở bài trước, ta đã biết tính bền vững của hạt nhân được đặc trưng bởi năng lượng liên kết riêng của hạt nhân. Hạt nhân có năng lượng liên kết riêng nhỏ thì không bền và có thể tự phân rã thành các hạt nhân khác. Vậy, phóng xạ được định nghĩa là quá trình phân rã tự phát của một hạt nhân không bền vững tự nhiên hay nhân tạo. Quá trình phân rã này kèm theo sự tạo ra các hạt và có thể kèm theo sự phát ra các bức xạ điện từ. Hạt nhân tự phân rã được gọi là hạt nhân mẹ, hạt nhân được tạo thành sau phân rã gọi là hạt nhân con. Các tia phóng xạ được chia thành phóng xạ alpha, phóng xạ beta và phóng xạ gamma. Trước tiên, chúng ta hãy cùng tìm hiểu về phóng xạ alpha. Phóng xạ alpha thực chất là dòng các hạt nhân heli có số khối là 4 và nguyên tử số là 2. Do hạt alpha mang điện tích dương nên khi đặt vào điện trường thì nó bị lệch về bản âm đó các em. Phóng xạ beta gồm hai loại là phóng xạ beta trừ và phóng xạ beta cộng. Phóng xạ beta trừ chính là dòng các electron. Do mang điện tích âm nên khi đặt vào điện trường thì nó sẽ bị lệch về bản dương. Còn phóng xạ beta cộng là dòng các positron, positron có khối lượng và kích thước giống hệt electron, chỉ khác ở chỗ là nó mang điện trái dấu với electron là cộng E mà thôi. Do mang điện tích dương nên khi đặt vào điện trường thì các hạt positron cũng sẽ bị lệch về bản âm như hạt alpha. Nhưng hạt positron bị lệch nhiều hơn do khối lượng của nó rất nhỏ so với khối lượng hạt alpha. Loại phóng xạ kế tiếp mà ta nhắc đến đó là phóng xạ gamma. Một số hạt nhân con được tạo ra sau quá trình phóng xạ alpha hay beta sẽ ở trạng thái kích thích. Khi đó, sẽ xảy ra tiếp quá trình hạt nhân chuyển từ trạng thái kích thích về trạng thái cơ bản có mức năng lượng thấp hơn và phát ra bức xạ điện từ gamma hay còn gọi là tia gamma. Tia gamma không tích điện nên không bị lệch trong điện trường.