موهنجو دارو، شهر 4500 ساله تمدن هاراپا | Mohenjo-daro, the 4500-year-old city of Harappan

[0:09]دره سند در هندوستان یکی از کهن ترین گهواره های تمدن تاریخ بوده است. و تمدن هارپان ۲۶۰۰ سال پیش از میلاد از بستر رودخانه سند برخاست. آب را باید هسته پدید آمدن همه تمدن های تاریخ دانست و هرگاه مردمی توانستند آب را به خدمت خود درآورند تمدن های بزرگی بر جای گذاشتند. تمدن مصر در جلگه رود نیل، سومر در میان رودان، شیا در جلگه یانگ تسه و البته هارپان در جلگه سند از نخستین تمدن های شناخته شده جهان هستند. هارپان منطقه پهناوری از شرق هندوستان، پاکستان و بلوچستان ایران را در بر می گرفت. این سرزمین از شمال به کوه های هندوکش و از شرق به هیمالیا می رسید. این دو رشته کوه هوای مرطوب اقیانوس را در شبه جزیره هند محصور می سازند و یکی از سرسبزترین طبیعت های جهان را خلق می کنند. همه شهرهای تمدن هارپان در امتداد رود سند ساخته شده اند و موهن جو دارو بزرگترین آنها به شمار می آید. مردم این شهر نخستین ابداع کننده سیستم آبرسانی بودند و تا دوران روم این سیستم در هیچ تمدنی دیده نشد. در بلندای شهر استخر بزرگی با دیوارهای آجری ساخته شده بود که به منظور نگهداری آب آشامیدنی و تامین فشار مورد نیاز برای جاری شدن آب در شبکه آبرسانی استفاده می شد. بیش از ۷۰۰ شاه آب در نواحی مختلف شهر وجود دارد و شگفت آنکه تعداد کمی از آنها هنوز پر آب است. تمامی شهر با خشت های گلی ساخته شده و از الگوی خانه های اهالی این شهر این موضوع برمی آید که نظام طبقاتی یکسانی میان آنها برقرار بوده است. و تنها ساختمان های اداری و آیینی دارای سازه های بزرگی بودند. آنان نخستین سیستم یکنواخت محاسبه وزن و اندازه را در اختیار داشتند و شطرنج نیز توسط این تمدن ابداع و با گذر زمان تکمیل شده است. مردم جلگه سند، کشت زارها و بوستان های فراوانی داشتند و برای نخستین بار پارچه پنبه ای در حدود ۱۹۰۰ پیش از میلاد توسط همین تمدن در آسیای جنوبی بافته شد. آنان قلات، صنایع دستی و منسوجات خود را به بازرگانان سومر و آراتا می فروختند و به جای آن برنز، مس و سنگ های قیمتی می خریدند. تمدن جیرفت یا آراتا یکی از کهن ترین تمدن های یافت شده در فلات ایران است. که به دلیل همجوار بودن با معادن سنگ های قیمتی فرصت خوبی را برای بازرگانی با تمدن های اطراف خود داشته است. آراتا نزدیکترین فاصله را تا شهرهای بلوچستان دارد. از این رو دادوستد از راه های زمینی آسان بوده ولی برای بازرگانی با سومریان آنها از آبهای دریای عمان و خلیج فارس می گذشتند و به جنوب میان رودان می رسیدند و کالاهای خود را عرضه می کردند. موهن جو دارو به طرز مرموزی در سال ۱۵۰۰ پیش از میلاد متروک شد. که هنوز هم برای پژوهشگران دلیل آن روشن نیست. ولی آلوده شدن آب شبکه آبرسانی یکی از فرضیه های مطرح شده می باشد. چرا که نشانه هایی از وبا و حصف در بقایای درگذشتگان این شهر دیده می شود. موهن جو دارو پس از ۳۴ قرن توسط باستان شناسان هندی و بریتانیایی در سال ۱۹۱۱ کشف شد و قطعه گمشده مهمی از پازل بزرگ تاریخ جهان بر پیکر این نگاره نقش بست.