Wypowiedź na temat 35 LALKA Czym dla człowieka mogą być wspomnienia? #maturazpolskiego

[0:05]Dzień dobry. Dzisiaj kolejny temat z tak zwanej listy jawnej. Numer 35. Czym dla człowieka mogą być wspomnienia? Na podstawie lalki Prusa oczywiście. W swojej odpowiedzi uwzględnij również wybrany kontekst. Przy okazji tej wypowiedzi parę słów o kontekście. Należy go rozumieć jako odniesienie się przez zdającego w wypowiedzi do innych tekstów lub informacji, które ukażą przedstawiony temat w szerszej perspektywie. Kontekst powinien być przywołany celowo. Nie będę tutaj odwoływał się do całej listy wymienionej w informatorach typów kontekstów, ale posłużę się przykładami. Jeżeli mamy taki temat jak praca jako pasja człowieka, omów zagadnienie na podstawie lalki Prusa, to w szerszej perspektywie osadzimy utwór jeżeli scharakteryzujemy na przykład epokę i element światopoglądu pozytywistycznego z ważną rolą pracy. Będzie to kontekst historyczno-literacki. Jeżeli piszemy o snach i wizjach weselu, to dobrym kontekstem będzie teoretycznoliteracki, scharakteryzowanie konwencji onirycznej czy też konwencji kreacjonizmu. W przypadku Raskolnikowa, w zrozumieniu jego idei niezwykłych ludzi i pogardy dla słabości bardzo pomoże nam krótkie przedstawienie idei Fryderyka Nicza. Będzie to kontekst filozoficzny. Najczęściej wybieranym kontekstem jest jednak inny utwór o podobnej tematyce. Jest to oczywiście możliwe, dopuszczalne, ale na ogół nie brzmi ciekawie. Dlatego ważne jest, aby uzasadnić na czym polega celowość przywołania tego utworu i w jakiej szerszej perspektywie osadza omawiany utwór. Dlatego warto połączyć to z zdaniami, które powiążą oba teksty. Pokażmy związek. Zacznijmy teraz naszą wypowiedź. Czym dla człowieka mogą być wspomnienia? Wspomnienia mają ogromny wpływ na osobowość człowieka, gdyż gdyż są mocno związane z jego poczuciem wartości. Przyjemne wspomnienia dodają wiary w siebie, przykre obniżają poczucie wartości. Wspomnienia budują tożsamość, czyli poczucie ciągłości osobowości. W lalce wspomnienia bohaterów zajmują dużo miejsca i odgrywają ważną rolę fabularną, psychologiczną i ideową. Wspomnienia wzbogacają charakterystykę postaci, dostarczają informacji o zdarzeniach, które kształtowały postawy bohaterów. Wspomnienia są punktem odniesienia dla współczesnego świata. Rzecki wspomina czasy swojej młodości, gdy świat wyglądał inaczej i innym wartościom hołdował. Wspomnienia w pamiętniku starego subiekta poszerzają perspektywę czasową. Rzecki wspomina czasy patriarchalnego kupiectwa i czasy walki za wolność waszą i naszą. We wspomnieniach Rzeckiego pojawia się powstanie węgierskie i przejawia romantyczne pojmowanie polityki oraz wiara w ideały. Patrząc na narastającą niechęć do Żydów, na przykład, Rzecki wspomina Kaca i ideały, za które walczyli, a które właśnie przestają mieć znaczenie. Przede wszystkim zestawia współczesność z przeszłością. Kiedyś ważne były ideały, a świat zmierzał ku czemuś dobremu. Ostatecznie Rzecki zdał sobie sprawę, że zajmował się sprawami, na które nie miał wpływu. Tymczasem bardziej praktyczne osoby, na przykład takie jak Szlangbaum, opanowują świat i urządzają go po swojemu, niekoniecznie zgodnie z ideałami przeszłości. Wspomina także dzieje swojej przyjaźni z Wokulskim. I te wspomnienia Rzeckiego są uzupełnieniem biografii Wokulskiego. W symbolicznej scenie wydobywania się Stacha z piwnicy zawarł istotną prawdę. W społeczeństwie polskim takie jednostki jak Wokulski muszą zmagać się z przeszkodami ze strony innych. Przed śmiercią bohater sobie uświadamia, że świat nie jest taki, jaki wspominał i nie zmierza ku czemuś dobremu. Wspomnienia były dla Rzeckiego ważną częścią jego życia. Poświęcił im dużo miejsca w swoim pamiętniku. I dla starego subiekta są punktem odniesienia dla niezrozumiałej, coraz bardziej obcej współczesności. Wokulski z kolei nie poświęca dużo czasu na wspomnienia. Jednak obrazy z młodości są punktem odniesienia i określają obecną postawę bohatera. Odczuwa przeszłość jako czas upokorzeń. Wspomnienia są frustrujące. Wzmacniają negatywną opinię o społeczeństwie, które nie sprzyja ambitnym jednostkom. Kilkakrotnie pojawia się wspomnienie o przeszkodach, które musiał pokonywać w swojej młodości. Gdy chciał się uczyć, musiał walczyć. Gdy chciał się rozwijać naukowo, nie miał takich możliwości. Jedynym dostępnym rozwiązaniem było małżeństwo ze starszą oczywiście kobietą. Według niego, bo my możemy powiedzieć, że nikt go do tego nie zmuszał. A jako energiczny i mądry człowiek miał szansę odnieść sukces niekoniecznie dzięki małżeństwu. W jego wspomnieniach pojawia się również ojciec, który trwonił pieniądze na potwierdzenie szlachectwa. Wspomnienia to także Syberia, gdzie łatwiej było zajmować się nauką i znaleźć przyjaciół niż w Warszawie. Pamięć jest ważnym motywem w wielu utworach literackich. Jest ten motyw oczywiście wykorzystywany do wyrażenia istotnych treści ideowych. Tak jest w Przedwiośniu Stefana Żeromskiego. Pierwsza część tej powieści ukazuje rewolucję w Baku. Cezary Baryka pozostaje z matką w ogarniętym szaleństwem mieście. Miasto pogrąża się w przerażliwym bezprawiu i okrucieństwie. Pojawiają się masowe groby. Jest świadkiem jednego z najokrutniejszych aktów ludobójstwa w dziejach, rzezi Ormian dokonanej przez Turków. Po przyjeździe do Polski nie zwierza się ze swoich przeżyć, ale to co pamięta wpłynęło na jego obecną postawę. Zyskał wiedzę i dojrzałość jakiej nie mają Polacy, którzy odpowiadają za kształt swojego państwa. Jego pamięć pozwala Cezaremu patrzeć inaczej, ostrzej, krytycznie, domagać się działań, które zapobiegną katastrofie, jaką jest rewolucja i wojna domowa. W przypadku Cezarego wspomnienia wpływają na jego późniejsze poglądy i decyzje. Podobnie jak w Przedwiośniu, w lalce wspomnienia są dla bohaterów ważnym elementem ich życia. Dla Rzeckiego wspomnienia są sentymentalnym powrotem do dobrych czasów i punktem odniesienia dla współczesności. Przeszłość Wokulskiego ukazana we wspomnieniach osobistych oraz jego znajomych i przyjaciół dokumentuje przesłanie powieści, które mówi o porażce ideałów. Wokulski nie ma dobrych wspomnień. Jego osobiste losy stają się przykładem ogólnej tendencji. To znaczy, w społeczeństwie polskim nie ma dobrego klimatu do rozwoju ambitnych jednostek, a tym samym do rozwoju społeczeństwa w duchu ideałów pozytywistycznych. Dziękuję za uwagę. Jeżeli wam się podobało lub uznajecie, że to jest przydatne, proszę lajkujcie, subskrybujcie, to zmotywuje mnie do kręcenia kolejnych.