[0:00]Voor deze les, hoe hebben mensen in het Oostblok zich verzet tegen het communisme? Met welke hervormingen kwam Sovjetleider Gorbachov en wat waren de gevolgen van deze hervormingen? Let's go.
[0:15]En dan komen we bij paragraaf 4.3 waarin wij technisch gezien de Koude Oorlog al achter ons gaan laten. Paragraaf 4.3 heet Het IJzeren Gordijn gaat open. En vanaf het moment dat dat gordijn open gaat, is de Koude Oorlog eigenlijk praktisch klaar. Deze paragraaf valt wel mee met hoe moeilijk die is. Er zitten twee begrippen in die daadwerkelijk moeilijk zijn, maar dat komt omdat ze letterlijk Russisch zijn. Bij deze paragraaf hoorden de volgende leerdoelen. Je kunt met enkele voorbeelden beschrijven op welke manieren mensen zich tegen communistische overheersing hebben verzet. Je kunt uitleggen welke hervormingen Sovjetleider Gorbachov doorvoerde en de belangrijkste oorzaken van zijn hervormingen noemen en je kunt de belangrijkste gevolgen noemen van de hervormingen onder Sovjetleider Gorbachov. Om te begrijpen waarom mensen in het Oostblok überhaupt gingen protesteren, is het belangrijk om te begrijpen waarom mensen überhaupt niet tevreden waren met het communisme in het Oostblok. Dat heeft eigenlijk twee belangrijke redenen. Ten eerste zorgt de plan economie voor een minder sterke economie dan in het Westen. De welvaart is een stuk lager dan in het Westen en fabrieken produceren daarnaast niet wat mensen nodig hebben. Fabrieken produceren alleen maar wat de staat heeft besloten dat er geproduceerd moet worden, dus als mensen een bepaald product nodig hebben, dan moeten ze eigenlijk wachten tot het einde van de vijf jaren plannen en daarna is er de mogelijkheid dat ze die producten gaan krijgen. Daarnaast mocht je ook geen kritiek hebben op het bestuur. Kritische burgers die werden in de gaten gehouden, en soms werden ze zelfs opgesloten in strafkampen waar je niet altijd levend weer uitkwam. Deze vervolging van mensen werd na de dood van Stalin wel een stuk minder, want Stalin was bizar paranoïde en die wilde daarom ook iedereen vervolgen, maar ook na Stalin werd je nog steeds in de gaten gehouden en ook na Stalin was het niet mogelijk om kritiek te hebben op de partij. In het Oostblok kwamen mensen daarom ook op verschillende momenten in opstand. De eerste grote opstand was in 1956 en die noemen we de Hongaarse opstand. En tijdens die opstand komen Hongaarse studenten in opstand tegen het communistische regime, regime wordt omver geworpen. De Sovjet-Unie is hier niet heel erg tevreden mee, dus zet de Sovjet-Unie de Warschaupact in om in te grijpen in deze Hongaarse opstand. Waar na weer een streng communistische regering komt in Hongarije. In 1968 gebeurt ook de Praagse Lente en de Praagse Lente betekende eigenlijk dat Tsjechoslowakije, waar Praag de hoofdstad van was, voorzichtig meer vrijheden toe gaat staan aan het volk. Dus dat betekent dat ze meer mogen stemmen en meer vrijheid van meningsuiting hebben. En ook dat vindt de Sovjet-Unie niet heel erg leuk, dus ook daar gaat de Warschaupact ingrijpen en worden deze hervormingen weer teruggedraaid. En in 1980 vindt in Polen de oprichting van Solidarmo plaats. En Solidarmo betekent letterlijk solidariteit en dat was een niet communistische vakbond die was opgericht door arbeiders. Dit was een beetje een vreedzaam protest tegen het communistische regime. Maar dit blijkt een vrij populaire beweging te zijn, waardoor het een massabeweging wordt, waardoor iedereen in Polen in één keer wel een mening heeft over Solidarność. De Poolse regering ziet de bui al hangen en die denkt: De Sovjet-Unie is hier absoluut niet tevreden mee, dus we moeten gaan ingrijpen. Maar de Poolse regering denkt ook, ik heb de Warschaupact niet nodig om in te grijpen, dus dat gaan ze gewoon helemaal zelf doen. En deze massabeweging wordt de kop ingedrukt dat de Poolse regering Solidarność wordt verboden, maar deze vereniging gaat ondergronds nog steeds verder, waardoor mensen nog steeds in verzet zijn tegen de Poolse regering. Ook in de Sovjet-Unie zelf waren mensen ontevreden. En dat komt ook weer omdat de welvaart in de Sovjet-Unie echt een stuk achter liep op de welvaart in het Westen. De Sovjet-Unie had er niet sterk genoeg economie om daarnaast die wapenwedloop vol te houden, want de wapenwedloop zorgde ervoor dat er heel veel kernwapens in omloop waren, maar kernwapens zijn ook duur in onderhoud. En dat konden de Sovjet-Unie eigenlijk niet meer betalen en het bestuur was daarnaast ook vaak corrupt en onbetrouwbaar en de plek waarin dat naar voren komt is in 1986 wanneer de kerncentrale Tsjernobyl ontploft. Dit is een best grote ontploffing en in het Westen zijn mensen er al vrij snel achter dat er radioactieve straling vrijgekomen is in de wereld en dat dat gevaarlijk kan zijn voor de volksgezondheid. Sovjet-Unie zelf erkent dit probleem echter niet en de regering blijft de ramp verzwijgen. Waardoor tijdens deze ramp eigenlijk veel te laat werd ingegrepen, waardoor er veel te veel radioactieve straling in de wereld gekomen is, terwijl dat helemaal niet zo erg had hoeven gaan. Dit zijn allemaal best grote problemen waar de bevolking van de Sovjet-Unie onder heeft te leiden en iemand die ook merkt dat er grote problemen zijn, is Sovjet leider Michael Gorbachov, die in 1985 de baas wordt van de Sovjet-Unie. En hij wil graag de economie en de politiek van de Sovjet-Unie weer gezond maken en daarom komt hij met een paar aanpassingen om problemen op te lossen. Ten eerste komt hij met Perestroika (verbouwing): SU krijgt een vrije markt met ruimte voor zelfstandige bedrijfjes, staatsbedrijven die geen winst maken verdwijnen. Fabrieken produceren alleen maar wat de staat heeft besloten dat er geproduceerd moet worden, dus als mensen een bepaald product nodig hebben, dan moeten ze eigenlijk wachten tot het einde van de vijf jaren plannen en daarna is er de mogelijkheid dat ze die producten gaan krijgen. Staatsbedrijven die daarnaast geen winst maken, die verdwijnen uit de Sovjet-Unie, want die zorgen eigenlijk alleen maar voor dat de economie van de Sovjet-Unie steeds slechter gaat draaien. En daarnaast komt er ook Glasnost en Glasnost dat betekent openheid. En die openheid komt er in het bestuur van de Sovjet-Unie. Burgers die mogen door die Glasnost in één keer ook op andere partijen gaan stemmen dan de Communistische Partij, waardoor er eigenlijk een vorm van democratie gaat komen in de Sovjet-Unie. En daarnaast is vrijheid van meningsuiting ook in één keer toegestaan. Dus al die mensen die nu ontevreden zijn over de Sovjet-Unie, die mogen daar nu ook wat over zeggen. In het begin durven ze dat natuurlijk nog niet, want ze zijn alleen maar bekend met het fenomeen als je iets zegt over de Sovjet-Unie, dan verdwijn je, maar dit zorgt er wel voor dat er steeds meer kritiek komt op het bestuur van de Sovjet-Unie. Als laatste aanpassing wil Gorbachov ook een minder agressieve buitenlandse politiek. Dat betekent dat hij in 1987 met de Verenigde Staten afspreekt om kernwapens te gaan verminderen. En daarnaast trekt hij ook het grootste deel van de Sovjettroepen in het Oostblok landen terug naar de Sovjet-Unie zelf. Michaël die wilde graag wat aanpassingen in de Sovjet-Unie en die kwamen er zeker, want de gevolgen van die hervormingen die waren echt heel erg ingrijpend. Voornamelijk in Oost-Europa, want in Oost-Europa durven mensen in één keer weer te gaan protesteren tegen het regime. Waardoor in 1989 Hongarije het IJzeren Gordijn gaat openen, waardoor er weer contact is tussen het Westen en het Oosten. Polen die gaat daarnaast vrije verkiezingen organiseren en houden en in heel veel landen komt het communisme ten val. Dat gaat eigenlijk vrijwel overal zonder geweld, behalve in Roemenië, want daar wordt een hele zware burgeroorlog gevochten, maar omdat de Roemeense communistische regering geen soldaten meer krijgt van de Sovjet-Unie, gaat deze regering ook vallen. In de DDR, de Duitse Democratische Republiek oftewel Oost-Duitsland, komt er ook onrust. Mensen gaan in deze DDR protesteren voor vrije verkiezingen en vrijheid om te reizen, voornamelijk vrijheid om te gaan reizen naar West-Duitsland. De DDR regering wil dit niet hebben, maar er zijn zoveel mensen in de DDR die aan het protesteren zijn, dat deze regering hier absoluut niks meer aan kan gaan doen. Dus moeten zij uiteindelijk ook toegeven. Omdat de DDR uiteindelijk gaat toegeven, gaat Duitsland heel snel veranderen. Op 9 november 1989 wordt bijvoorbeeld de Berlijnse Muur opengesteld, waardoor mensen beide Berlijnse Muur kunnen komen en ook nog door de Berlijnse Muur heen kunnen gaan. Later wordt ook een heel groot deel van deze Berlijnse Muur afgebroken door boze burgers. Er komen ook vrije verkiezingen in Duitsland, waardoor er in 18 maart 1990 een vrij gekozen parlement komt in Oost-Duitsland. En op 3 oktober 1990 heeft dit parlement al overleg gehad met West-Duitsland om de Duitse hereniging voor elkaar te krijgen. Oost- en West-Duitsland worden op 3 oktober 1990 weer één, waardoor dit nu ook een feestdag is in Duitsland. En dat is hartstikke positief voor Oost-Duitsland, want Oost-Duitsland wordt nu economisch opgetrokken door de sterke West-Duitse economie. Duitsland wordt daarmee ook in één klap het grootste land in Europa met de grootste economie en de meeste inwoners in Europa. De Sovjet-Unie zelf komt ook flink in de problemen. Er zijn steeds meer deelrepublieken die zich onafhankelijk gaan verklaren van de Sovjet-Unie. Op het kaartje hier achter mij zie je ook de chronologische volgorde waarop landen zich onafhankelijk verklaren van de Sovjet-Unie. Op 8 december 1991 zijn ondertussen al zoveel landen onafhankelijk geworden van de Sovjet-Unie dat de Sovjet-Unie officieel wordt opgeheven, waarna Rusland als grootste land overblijft van deze voormalige Sovjet-Unie. De planeconomie in Rusland en die andere landen die wordt vervangen door een vrije markteconomie, maar dat zorgt er ook voor dat oud-bestuurders staatsbedrijven over gaan nemen of juist nieuwe bedrijven gaan stichten, waardoor zij binnen de kortste keren schat en schatrijk worden. Maar het gewone volk in Rusland profiteert hier eigenlijk niet van, dus dat zorgt ervoor dat de ongelijkheid in Rusland na 1991 in één keer enorm toe gaat nemen, waardoor Rusland nu eigenlijk het ongelijkste land ter wereld is. Er komt meer vrijheid in Rusland. Er komen er bijvoorbeeld vrije verkiezingen en vrijheid van meningsuiting wordt ook toegestaan, waardoor Vladimir Putin in 2000 aan de macht komt en Vladimir Putin die is nu aan de macht gekomen en die denkt: Ja, die vrije verkiezingen en die vrijheid van meningsuiting. Daar heb ik het niet zo op, dus hij gaat ervoor zorgen dat die politieke vrijheden eigenlijk grotendeels teruggedraaid gaan worden. En een laatste en best belangrijk effect van de hervormingen onder Gorbachov is dat Rusland die internationale macht van de Sovjet-Unie eigenlijk niet kan evenaren. Na de val van de Sovjet-Unie wordt Rusland eigenlijk een vrij economisch en militair zwak land en de Verenigde Staten blijven daarom ook over als enige supermacht en dat is iets wat Vladimir Putin ook absoluut niet ziet zitten, waardoor hij vandaag de dag bezig is met een illegale oorlog in Oekraïne om ervoor te zorgen dat hij toch nog zijn Russische spierballen kan laten zien. En dan komen we weer terug bij de leerdoelen. Je kunt met enkele voorbeelden beschrijven op welke manieren mensen zich tegen communistische overheersing hebben verzet. In 1956 vindt bijvoorbeeld de Hongaarse opstand plaats waarin studenten in opstand gaan komen tegen het communistische regime. De Warschaupact grijpt hierin en het communistische regime wordt gewoon weer in orde hersteld. In 1968 vindt ook de Praagse Lente plaats. Tsjechoslowakije gaat stiekem meer vrijheden toestaan aan het eigen volk, wat de Sovjet-Unie niet chill vindt, dus de Warschaupact grijpt in en deze vrijheden worden weer teruggedraaid. En 1980 wordt een niet communistische vakbond opgericht in Polen die vrij populair blijft te zijn, waarna de Poolse regering ook deze vakbond gaat verbieden en streng gaat controleren of mensen nog wel achter het communistische regime blijven staan. Je kunt uitleggen welke hervorming de Sovjetleider Gorbachov doorvoerde en de belangrijkste oorzaken van zijn hervormingen noemen. Nou, laten we beginnen met die oorzaken. De oorzaken waren dat de welvaart van de Sovjet-Unie echt enorm achter liep op het Westen. De Sovjet-Unie konden de wapenwedloop die ze hadden met de Verenigde Staten niet meer betalen, waardoor ze echt in de economische problemen gingen komen en het bestuur van de Sovjet-Unie bleek corrupt en onbetrouwbaar, zoals mensen zag tijdens Tsjernobyl, toen de regering besloot om gewoon voor de rest van de wereld te verzwijgen dat er een kernramp aan de gang was. Daarom komt Gorbachov met twee belangrijke hervormingen: Perestroika. Perestroika betekent verbouwing en in deze verbouwing gaat de Sovjet-Unie meer vrije markteconomie toestaan in de Sovjet-Unie, waardoor er meer eigen bedrijfjes gesticht kunnen gaan worden en staatsbedrijven die geen winst maken, opgegeven worden. En Gorbachov komt met Glasnost, dat openheid betekent, waardoor mensen in de Sovjet-Unie in één keer mogen stemmen op andere partijen en waardoor vrijheid van meningsuiting in één keer toegestaan is in de Sovjet-Unie. Ook gaat Gorbachov een minder agressieve buitenlandse politiek beleiden. Hij gaat bijvoorbeeld met de Verenigde Staten afspreken dat er minder kernwapens zijn in de wereld en hij gaat ook een groot deel van de Sovjettroepen terughalen uit Oostbloklanden. En je kunt de belangrijkste gevolgen noemen van de hervormingen onder Sovjetleider Gorbachov. De belangrijkste gevolgen waren eigenlijk dat heel het Oostblok niet meer communistisch is vandaag de dag en dat de Sovjet-Unie uit elkaar geklapt is. Zo simpel is het. En daarmee sluiten wij paragraaf 4.3 af. Als iets nou nog niet duidelijk was, laat dan een vraag achter in de comments, want dan kan ik hem nog beantwoorden. En als dit een interessante video was en je hebt er veel van geleerd, geef dan een like en abonneer je voornamelijk ook en deel het met je vrienden, want dan kunnen meer mensen de video's kijken en meer mensen kunnen dan goede cijfers halen voor geschiedenis en dat is dan allemaal wel leuk. Dus ehm ja, succes met leren enzo. Doei doei. Ik sloeg mijn eigen bril. Super genant.
