[0:01]Có một ngôi đền linh thiêng ở Thanh Hóa, thờ vị Tiên Cô tài phép.
[0:13]Nhân dân khắp nơi tìm về.
[0:18]Đây là giếng cô chín này, nổi tiếng các bạn ơi, rất là nhiều cá vàng luôn.
[0:46]Chắc hẳn các bạn hay đi lễ chùa, đền, đã được nhìn thấy nhiều nơi có thờ cô Chín, được nghe các câu chuyện về cô. Cô Chín trong Tứ phủ Thánh, nổi tiếng mang nhiều quyền phép, xinh đẹp, tài ba và đặc biệt có biệt tài xem bói. Cô Chín còn được biết tới với nhiều cái tên nổi tiếng như: Cô Chín Giếng, Cô Chín Sòng Sơn, Cô Chín Thượng Ngàn, Cô Chín Âm Dương. Vậy, cô Chín thực chất là ai? Hôm nay, các bạn hãy cùng Bồng Bếch Travel tới với Thanh Hóa để thăm đền Cô Chín Giếng, đền Mẫu Sòng Sơn, cùng tìm hiểu về sự tích của cô Chín nha các bạn.
[1:25]Đền Chín Giếng còn gọi là đền cô Chín là nơi thờ Cửu Thiên Huyền Nữ, con gái thứ chín của Ngọc Hoàng Thượng Đế. Đền Chín Giếng cách đền Sòng Sơn 1km về phía đông, thuộc trang Cổ Đam, Phủ Dương, Phủ Tống Sơn, Thanh Hóa. Nay là phường Bắc Sơn, thị xã Bỉm Sơn, Thanh Hóa, được khởi dựng cùng thời với đền Sòng Sơn, thời Cảnh Hưng, Triều Vua Lê Hiển Tông, năm 1740-1786. Được tu sửa vào năm 1939. Năm 1993, được Bộ Văn hóa, Thông tin công nhận là Di tích Lịch sử Văn hóa Quốc gia. Tới năm 2004, được trùng tu và tôn tạo lại.
[2:12]Cô Chín là vị thánh cô đứng hàng thứ chín trong Tứ Phủ Thánh Cô, sau Cô Tám Đồi Chè và trước Cô Mười Đồng Mỏ. Cô Chín mang nhiều cái tên như trên bởi lẽ tại mỗi nơi cô giáng ngự đều được người dân đặt tên theo nơi đó. Như Cô Chín giáng ngự tại Thượng Ngàn nên được gọi là Cô Chín Thượng Ngàn. Cô giáng ngự ở suối được gọi là Cô Chín Giếng. Cô giáng ngự ở Sòng Sơn nên được gọi là Cô Chín Sòng Sơn. Dân gian kể sự tích Cô Chín rằng, cô là vị tiên cô tài phép theo hầu Mẫu Liễu Hạnh hay còn gọi là Mẫu Sòng. Tuy nhiên, cũng có tài liệu cho rằng, cô hầu bên Chầu Cửu hay Mẫu Thoải. Theo sự tích dân gian, cô là người tài giỏi có phép thiên thần thông quảng đại, cô tinh thông thuật xem bói. Nhìn quẻ cô bói ra thì không sai một quẻ nào. Ai mà phạm tội, cô về tâu với Thiên Đình cho thu giam hồn phách rồi cô hành cho dở điên dở dại. Khi cô dạo chơi khắp trời Nam, đất Việt thấy xứ Thanh cảnh lạ đẹp vô biên, cô liền cho hội họp Thần Nữ năm ba vạn cát, lấy gỗ sung làm nhà, còn cây si thì cô mắc võng. Nhân dân cầu đảo thấy linh ứng, bèn lập đền thờ cô ngay tại đất này. Cũng có một truyền thuyết khác kể về Cô Chín rằng, cô là con gái thứ chín của Ngọc Hoàng Thượng Đế. Cô giáng trần trước cô bán nước ở cổng Đền Ba Rọi, từng theo hầu Mẫu Sòng. Ban đầu, những kẻ người trần mắt thịt không tin, nghĩ cô là yêu quái nên quở trách đánh đuổi. Vì tức giận nên cô đã về tâu với Thiên Đình để trừng trị những kẻ bất kính rồi thu hồn phách làm cho dở điên dở dại. Với phép thần thông quảng đại, cùng biệt tài xem bói nghìn quẻ ấy mà trong những năm giặc nước ngoài xâm lăng, cô đã phò vua giúp nước bằng cách tiên đoán trận mạc. Nhờ đó mà trăm trận trăm thắng.
[4:10]Trong trận chiến giữa Tiền Quân Thánh và Chúa Liễu Hạnh tại Sòng Sơn, Liễu Hạnh lâm lạn, biến thành con rồng ẩn mình về nơi của Cửu Thiên Công Chúa đang ngự là chín cái giếng thiêng. Chúa Liễu Hạnh được Cửu Thiên Huyền Nữ hóa phép che chở, được Phật Bà Quan Âm ra tay cứu đỡ.
[4:33]Đây là hồ cá cô chín này các bạn này. Nên Liễu Hạnh thoát được lưới vây của Tiền Quân Thánh. Thành tạ đức từ bi của Phật Quan Âm và cảm tình cưu mang của Cửu Thiên Huyền Nữ, Chúa Liễu Hạnh kết nghĩa chị em với Cửu Thiên Huyền Nữ. Bởi vậy, hàng năm, khi lễ rước bóng Thánh Mẫu Liễu Hạnh bao giờ kiệu rước Thánh Mẫu cũng được rước đi từ đền Sòng sang đến đền Cô Chín. Như muốn nói lên hình ảnh đẹp chị đến thăm em, một nét đẹp truyền thống của dân tộc Việt Nam. Để ghi nhớ và tri ân đối với Cửu Thiên Huyền Nữ đã có công cứu hộ Chúa Liễu Hạnh. Nhân dân lập đền thờ ngay bên cạnh chín cái giếng thiêng. Vì vậy, ngôi đền đó được dân quen gọi là đền Chín Giếng hoặc đền Cô Chín. Trước đền là suối Sòng, dòng suối tự nhiên chảy qua đền Sòng và đền Chín Giếng. Dưới mặt suối thiên nhiên kiến tạo nên cảnh quan kỳ vĩ với chín miệng giếng sâu quanh năm luôn dâng nguồn nước trong xanh không bao giờ vơi cạn. Đây là giếng cô chín này, nổi tiếng các bạn ơi, rất là nhiều cá vàng luôn. Giờ thì đang cho cá ăn này.
[6:00]Một bọc thức ăn cho cá khoảng 10.000 đấy, các bác ném ra này. Cá bơi hết lại đây luôn ấy. Cá to luôn. Có cả những cái con to tướng nữa cơ.
[6:14]Xếp to, to nhỏ.
[6:21]Nó chen chúc vào nhau luôn.
[6:26]Đẹp nhở. Chỗ này nước riêng chỗ này nước trong veo luôn.
[6:33]Bơi bơi bơi bơi bơi bơi bơi.
[6:40]Đây đang cho cá ăn các bạn nhá. Uồi nhìn này, cá nó dồn về này. Kinh khủng khiếp.
[6:54]Uầy.
[7:03]Ôi giời ơi. Nó chen chúc vào nhau luôn ấy.
[7:15]Mỗi lần dâng lễ tại đền Cô Chín Giếng, du khách xa gần đều sắm lễ để dâng lên tại đền Cô Chín Giếng. Đồng thời, người ta còn mua chim và cá để phóng sinh tại giếng này. Tuy nhiên, do số lượng phóng sinh quá nhiều nên cá vàng tại giếng không có đủ không gian để sinh sống, dẫn đến trường hợp cá chết, gây mất mỹ quan. Do đó, các bạn cũng nên cân nhắc kỹ khi sắm lễ dâng lên cũng như thả cá tại đền Cô Chín Giếng nhé.
[8:04]Vừa rồi, các bạn đã cùng Bồng Bếch Travel đến với đền Cô Chín. Giờ mọi người cùng mình di chuyển khoảng 1km nữa để đến với đền Mẫu Sòng Sơn nhé.
[8:21]Đền Mẫu Sòng Sơn nằm ngay cạnh đường 1A thuộc địa phận Thị trấn Bỉm Sơn, Thanh Hóa. Ngôi đền nằm cách đền Cô Chín Sòng Sơn chừng 1km. Đền Mẫu Sòng Sơn có từ thời Vua Lê Hiển Tông, vào thế kỷ 18 với lịch sử gần 300 năm. Ngôi đền gắn liền với sự tích Thánh Mẫu Liễu Hạnh hiển Thánh. Đây được coi là một trong các ngôi đền linh thiêng nhất xứ Thanh. Thuở xưa, đây là một ngôi đền uy nghi. Tuy nhiên, do thời gian và chiến tranh, ngôi đền bị xuống cấp nghiêm trọng. Đến năm 1998, ngôi đền được trùng tu tôn tạo lại với dáng cổ của ngày xưa. Đền Sòng Sơn mặt hướng về phía Tây Bắc, trước đền có một hồ nước tự nhiên hình bán nguyệt, quanh năm xanh trong, đó là hồ Cá Thần. Tương truyền rằng hàng năm cứ đến cựu tháng Giêng, ai có một đàn cá toàn thân màu đỏ lũ lượt kéo về bơi lội trong hồ. Nhưng khi hết lễ hội đền Sòng, từ ngày mùng 1 đến ngày 26 tháng 2 âm lịch thì đàn cá tự nhiên không thấy nữa. Nhân dân quanh vùng nói rằng đó là các nàng Tiên trên thượng giới hóa phép về hầu Tiên Chúa Thánh Mẫu Liễu Hạnh. Từ Hồ Cá Thần có hai con suối nhỏ chảy lượn quanh khiến cho ngôi đền như ngự trên một hòn đảo nhỏ bồng bềnh giữa mây trời non nước.
[10:07]Bước qua cổng tam quan, sau khi thắp hương trước tượng Phật Bà Quan Âm Bồ Tát, du khách vào dâng hương tại cung Đệ Tam. Ở đây, bàn thờ đặt chính giữa là bàn công đồng. Bên Tả là bàn thờ Đức Trần Triều, bên Hữu đặt bàn thờ Bà Chúa Cửu Tỉnh.
[10:35]Ba cung Đệ Tam là một cửa nhỏ nối với cung Đệ Nhị. Gian thờ có diện tích nhỏ hơn vì nơi đây đặt duy nhất một bàn thờ Ngũ Vị Tôn Ông. Chính giữa là Quan Lớn Đệ Nhất là vị quan đứng đầu trong Ngũ Vị Tôn Quan, còn được gọi là Ông Lớn Cai Quản Thượng Thiên. Đứng thứ hai là Tôn Ông Đệ Nhị, còn có tên gọi khác là Quan Thanh Tra Giám Sát. Thứ ba là Tôn Ông Đệ Tam có tên gọi khác là Quan Tam Phủ Vương Quan. Tôn Ông Đệ Tứ hay Quan Lớn Đệ Tứ, Khâm Sai là vị quan thứ tư trong Ngũ Vị Tôn Ông. Ông là người biên chép sổ sách sinh tử trên Thiên Đình. Cuối cùng là Quan Lớn Đệ Ngũ Tuần Tranh.
[11:47]Gian thờ tiếp theo thờ Vua Cha Ngọc Hoàng, hai bên là bàn thờ Chầu Đệ Tứ và bàn thờ Chúa Sơn Trang. Phía trong cùng là cung Cấm, đây là cung thâm nghiêm, ít khi được mở cửa trừ những ngày lễ dước Thánh Mẫu hàng năm vào tháng Hai âm lịch.
