[0:00]Dzień dobry. Dzisiaj sobie ogarniemy powtórzenie, podsumowanie ostatniego rozdziału dla klasy trzeciej LO, czyli Drugą Rzeczpospolitą. Niestety, bardzo często rozdział pomijany, ale niezwykle istotne, bo pytań później na maturze na przykład z tego rozdziału z całej drugiej Rzeczypospolitej jest od groma, więc bądźcie czujni, oglądamy.
[0:33]Nasz plan na dzisiaj jest nieco inny niż poprzednio, bo zaczniemy sobie od skrótów, a później pójdziemy sobie do pojęć, przez daty wydarzenia, do postaci aż później po obrazy. Także zaczynamy sobie od skrótów. Pierwszy skrót to PPS. Czyli Polska Partia Socjalistyczna. PSL. Polskie Stronnictwo Ludowe. BBWR. Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem. COP. Centralny Okręg Przemysłowy. POW, czyli Polska Organizacja Wojskowa. URL. Ukraińska Republika Ludowa. ZURL. Czyli Zachodnioukraińska Republika Ludowa. ZLN, czyli Związek Ludowo-Narodowy. Okej, to mamy już za sobą. Idziemy teraz do pojęć. Pierwszym pojęciem jest mała konstytucja. No mała konstytucja jest to akt prawny, który ma uregulować prawo do tej pory w jaki sposób nieuregulowane. Często jest to u nas w naszej historii jako, że odzyskujemy niepodległość. Albo na przykład yyy zmiany ustrojowe się dzieją bardzo duże i wtedy taka mała konstytucja trwa dopóty, dopóki się nie uchwali pełnej konstytucji. Także u nas taka mała konstytucja była w 1919 roku, w tym rozdziale oczywiście, bo później będą kolejne. Idziemy sobie do koncepcji inkorporacyjnej, czyli koncepcji, która była autorstwa Romana Dmowskiego. On mówił o tym, że należy właściwie wszystkie tereny do Polski wrzucić od właściwie Śląska, aż po Berezynę i je polonizować. Tych, którzy nie chcą, głównie to Żydów i Niemców, zmusić do ucieczki. Federalistyczna koncepcja, czyli koncepcja Piłsudskiego, który mówił o tym, że należy stworzyć federację z niepodległych państw typu na przykład. Litwa, Ukraina i najlepiej Białoruś, które będą takim naturalnym buforem przed sowietami. No wiadomo, że ani jedno, ani drugie się nie udało, chociaż mamy w sumie później lekko połączone te dwie koncepcje, ale to jest kwestia tego, że mogliście to na lekcji też ogarnąć. Naczelnik państwa, czyli funkcja, którą pełnił Józef Piłsudski. Musimy pamiętać, że w listopadzie 1918 roku otrzymuje on tytuł urząd tymczasowego naczelnika państwa. A mała konstytucja nadała ten tytuł jemu osobiście, on się nie zgodził, później go poproszono, wtedy się zgodził i był fajnym człowiekiem. Także naczelnik państwa to jest głowa naszego państwa aż do 1922 roku do grudnia, kiedy będzie to oficjalnie wybrany pierwszy prezydent. Tymczasowy Komitet Rewolucyjny, czyli to był taki komitet dosyć dziwny, bo tam był też Feliks Dzierżyński, był Feliks Kon, był Julian Marchlewski, czyli komunistyczny Komitet Rewolucyjny. Który miał być później polskim rządem, jak tylko Polska upadnie w ramach wojny polsko-bolszewickiej. Polska A i Polska B, to jest ten podział bardzo nierówny gospodarczo ziem polskich, który będzie dosyć istotny w kwestii tego, że Polska A to to będzie Polska, która będzie po pruskim zaborze, między innymi będzie bardzo dobrze rozwinięta. A z kolei Polska B to po rosyjskim i tutaj no niestety tego rozwoju będzie nam po prostu brakowało. Wojna celna. Czyli teoretycznie wojna, bo to nie było żadną wymianą działań wojennych, strzałów, oblężeń i tak dalej. Chodzi o to, że doszliśmy do takiego pułapu konfliktu z Niemcami, że ci przestali zamawiać od nas węgiel. A to wiązało się z bardzo dużym spadkiem gospodarczym, między innymi na Śląsku, a to z kolei będzie jedną z przyczyn tego, że z funkcji premiera pożegna się, no w sumie to bohater, jakby nie patrzeć, pełniący po raz kolejny swój urząd premiera Władysław Grabski, bo on tu na Śląsku sobie troszkę nie poradził. Korupcja, no to przekupstwo, tak? Płacimy komuś za pewną usługę, którą ma nam wykonać ze względu na stanowisko, które najczęściej zajmuje. Wybory brzeskie, czyli wybory z 1930 roku. Chodzi o to, że na właściwie czas, kiedy do Twierdzy Brzeskiej trafiali politycy, najważniejszy politycy, przywódcy polityczni opozycji, przeprowadzono kolejne wybory do Sejmu, zwane właśnie brzeskimi, ze względu na to, że no brak jednak takich liderów opozycji spowodował, że BBWR uzyskał 56% głosów. Więc to dosyć mocno sfałszowane było. Idea Międzymorza, czyli plan Piłsudskiego, który mówił o tym, żeby stworzyć wielką federację państw Europy Środkowej, pośrednio z Polską oczywiście. Eee, i tylko po to, żeby oni później mogli, no tworzyć właściwie politykę europejską, chodziło o silne przywództwo. No ale ona nie miała racji bytu, bo Litwa nie chciała z Polską gadać, bo było Wilno, a Węgrzy z kolei z Rumunią, także generalnie plan legł w gruzach, o czym mówiłem na lekcji poprzedniej. Sanacja, czyli dosłownie to uzdrowienie. Jest to okres rządów, właściwie to po zamachu majowym obozu Piłsudczykowskiego, czyli od 26 do 39 i chodzi o to, żeby naprawić polskie życie polityczne, które było popsute. I oczywiście Piłsudski z tego powodu, no musiał, chciał nie chciał zorganizować ten zamach majowy, o którym mówiłem też na lekcji. Cuda nad urnami, generalnie jest to proces wyborczy z roku 1928, kiedy to fałszowano wyniki wyborów po to tylko, żeby BBWR wygrał te wybory i wygrywa, ale jak się okazuje nie ma większości konstytucyjnej. Więc później będą wybory brzeskie, o których mówiłem parę minut do tyłu. Polskie okno na świat, czyli Gdynia. Chodzi przede wszystkim o Gdynię, która jako nowy port dawała nam szansę na rozwój i to właściwie później było ten sposób nazywane, czyli, że ta Gdynia była polskim oknem na świat. Idziemy sobie teraz do drugiej części, czyli do dat. Tutaj, kiedy mówię wydarzenie, wstępujecie, w głowie sobie układacie daty, później puszczacie, sprawdzacie czy myślicie poprawnie. Idziemy z tym. Pierwsze wybory parlamentarne. Konstytucja marcowa. Data dzienna proszę.
[6:18]Wybuch Powstania Wielkopolskiego. Data dzienna oczywiście.
[6:26]Nowela sierpniowa. 2 sierpnia 1926 rok. Pakt Ribbentrop-Mołotow, 23 sierpnia 1939 rok. Pierwsze powstanie śląskie. 1919 rok. Pokój w Rydze albo pokój ryski. 18 marca 1921 rok. Konstytucja kwietniowa, 23 kwietnia 1935 rok. Drugie powstanie śląskie, 1920 rok. Przyłączenie Litwy Środkowej do Polski, 1922 rok. Zamach majowy, 1926 rok. Śmierć Piłsudskiego, 1935 rok. Trzecie powstanie śląskie, 1921 rok. Układ w Rapallo, 1922 rok. Zaślubiny Polski z Bałtykiem, czyli to Józef Haller ten pierścień sławny, 1920 rok. Plebiscyty na Warmii, Mazurach i Powiślu, 1920 rok. Konferencja w Spa, 1920 rok. Pierwsze wybory prezydenckie, 1922 rok, był to grudzień. Bitwa pod Komarowem, 31 sierpnia 1920 rok. I operacja niemeńska, która przesądziła o tych losach wojny, to jest 20-28 września 1920 roku. Mamy daty za sobą. Idziemy sobie teraz dalej, idziemy sobie do postaci. Jędrzej Moraczewski, czyli pierwszy polski premier drugiej RP. To on dał Piłsudskiemu tytuł tymczasowego naczelnika państwa polskiego. Ignacy Jan Paderewski, czyli pianista, sławny pianista z okresu wcześniejszego, a później drugi premier drugiej RP, który no obie, obejmując właściwie tekę premiera, daje Polsce taką satysfakcję na arenie międzynarodowej, bo Polska wreszcie jest uznana. Eligiusz Niewiadomski, czyli ten, który zabił pierwszego prezydenta w Galerii Sztuki, czyli zabił oczywiście Gabriela Narutowicza. Symon Petlura, czyli dowódca Ukraińskiej Republiki Ludowej, przyszłej i niedoszłej Ukraińskiej Republiki Ludowej, który został nieco przez naszego Piłsudskiego potraktowany. Po macoszemu, to jest takie bardzo łagodne słowo. Siemion Budionny, to jest ten, który atakował od strony Ukrainy, jeżeli chodzi o kontrofensywę bolszewików w trakcie wojny polsko-bolszewickiej. Józef Beck, był to jeden z najważniejszych polskich polityków po śmierci Piłsudskiego. Stanowił on o sile państwa polskiego wraz z Mościckim oraz z Edwardem Rydzem Śmigłym. To był taki nieformalny triumwirat, ale jako minister spraw zagranicznych zasłynął tą słynną przemową w maju 39 roku, w którym odmówił żądaniom niemieckim. Wincenty Witos, czyli polityk z PSL-u, PSL Piast dokładnie, wielokrotny premier naszej drugiej RP i między innymi był premierem Rządu Obrony Narodowej podczas wojny polsko-bolszewickiej. Kazimierz Bartel, ja na niego mówiłem na lekcji przydp Piłsudskiego. Generalnie to był człowiek, który robił wszystko co Piłsudski chciał, był wtedy premierem, wykonywał wszelkiego rodzaju jego polecenia, rozkazy. Zwał jak zwał. Ernest Wilimowski, ja o nim też mówiłem na lekcji, to był ten sławny piłkarz, który był wielkim rekordzistą. Później w wyniku wojny zmienił niestety reprezentację, ratując swoje własne życie tak naprawdę, więc później niestety, ale wymiana historii polskiej piłki nożnej. Władysław Grabski, też wielokrotny premier. Generalnie pierwszy raz był w Spa, nie udało mu się, więc został zdymisjonowany. A później tworzył rząd techniczny, który uporał się między innymi z hiperinflacją i zmienił walutę na złotego polskiego. Gabriel Narutowicz, czyli pierwszy prezydent drugiej RP, generalnie ten, który był tylko kilka dni, został zastrzelony przez Eligiusza Niewiadomskiego. Zastąpił go Stanisław Wojciechowski, czyli drugi prezydent drugiej RP, musicie pamiętać, bo bardzo często są teksty źródłowe mówiące o tym, że to on ustąpił ze stanowiska. I rzeczywiście, był jedynym prezydentem, który ustąpił z tego stanowiska, a było to w wyniku zamachu majowego. Piłsudski na nim taką takie działanie właściwie to wymógł. Michał Tuchaczewski, czyli ten, który prowadził kontrofensywę bolszewicką, ale z Białorusi na tereny ziem polskich. Eugeniusz Kwiatkowski, czyli człowiek orkiestra, można go porównać do Franciszka Ksawerego Druckiego-Lubeckiego z pierwszej połowy XIX wieku. Kwiatkowski był człowiekiem, który dał Polsce szansę na dosyć daleko idący rozwój. Za jego rządów jako ministra, można powiedzieć, że szybciej uporano się z wybudowaniem Gdyni, później był autorem i między innymi COP-u, później planu czteroletniego i kolejnego, który w końcu nie wszedł w życie tego 15-letniego, także generalnie był to człowiek orkiestra. Dobry na dobrym stanowisku, natomiast no no jak wiemy, to nie weszło, bo druga wojna wybuchła. Maciej Rataj, to był marszałek polskiego Sejmu i dwukrotnie pełnił on funkcję prezydenta Polski po oprużeniu tego urzędu. Za sprawą zamachu na Narutowicza i opuszczania tego urzędu przez, jak powiedziałem przed paroma chwilami, Wojciechowskiego, czyli dwukrotny marszałek, znaczy marszałek Sejmu, a dwukrotnie później zastępca, pełniący obowiązki prezydenta. Ignacy Mościcki, czyli trzeci prezydent i ostatni drugiej RP. Eee, można tak powiedzieć w sumie, bo później będzie jeszcze Raczkiewicz co prawda, może nieformalnie na uchodźstwie, ale do 39 roku, do 1 września Mościcki jest jeszcze prezydentem. Walery Sławek, wspominałem o nim, stał na czele przede wszystkim BBWR-u. Później Stanisław Grabski, czyli brat Władysława Grabskiego i autor pierwszej reformy szkolnictwa. Janusz Jędrzejewicz, czyli autor drugiej reformy szkolnictwa, później z lat 30-tych. Okej, teraz idziemy sobie do ostatniej części, czyli do postaci, do obrazków, do zdjęć i tak dalej. Pierwsze zdjęcie to Ignacy Daszyński. Drugie to Cmentarz Orląt Lwowskich we Lwowie oczywiście. Trzecie, to pan, który przecież co zrobił? Tak, zajął Wilno, czyli Lucjan Żeligowski. Gabriel Narutowicz. Stanisław Wojciechowski. Oczywiście Józef Piłsudski. Ignacy Mościcki, czyli trzeci prezydent drugiej RP. Józef Beck, przed chwilą o nim mówiłem.
[12:42]A przecież o wszystkich mówiłem, o nim też, Władysław Grabski. Tu mamy Orlęta Lwowskie, czyli walki o Lwów. Tu mamy Józefa Hallera i zaślubiny Polski z Bałtykiem. Tu widzimy plakat propagandowy, który miał wzywać Polaków do walki z bolszewikami. Tu widzimy już opcję zamachu majowego, Piłsudski kroczy właściwie do Wojciechowskiego na moście Poniatowskiego w Warszawie. Tu widzimy piękną karykaturę, nieszforni tancerze. Mamy tutaj polityków z różnych opcji politycznych, każdy tańczy jakby w swoją stronę, według własnej muzyki, ma swój własny rytm i to miało symbolizować to, że nie było w tym okresie czasu, czyli przed zamachem majowym takiej zgody czy też szans na jakiejkolwiek porozumienie. Tu z kolei widzimy plakat wyborczy BBWR-u z 1928 roku. Oczywiście Piłsudski jest obecny, jako żeby wszyscy wiedzieli, że BBWR to Józef Piłsudski. Tu widzimy panią Halinę Konopacką. Tu jest Janusz Kusociński. Tu z kolei jest Eugeniusz Bodo. Jan Kiepura. Karol Szymanowski. Hanka Ordonówna. Mieczysława Ćwiklińska. Zofia Nałkowska. Czesław Miłosz, młody Czesław Miłosz oczywiście. Stanisław Ignacy Witkiewicz, czyli Witkacy. I na koniec jeszcze możemy sobie ogarnąć takiego pana, jak Julian Tuwim. I na nim sobie zakończymy lekcję, powtórzenie. Generalnie jest to powtórzenie z ostatniego rozdziału dla klasy trzeciej, więc finalnie kończymy klasę trzecią liceum. Także dziękuję za uwagę i do widzenia.
