[0:01]Ladies and gentlemen, welcome aboard British Airways flight 707 bound for Prague. Today's flight time will be about 3 hours 20 minutes.
[0:11]The captain of the flight is Crisman. Amerika, öyle bir yer ki en güzel hayallerinizi de, en kötü kabuslarınızı da gerçeğe dönüştürebilir. Peki orada hayat nasıl? Bize göre artı ve eksileri neler mi? Hazırlanın o zaman, başlıyoruz. 325 milyon nüfusuyla dünyanın en kalabalık 3. ülkesi olan Amerika Birleşik Devletleri 50 eyaletten oluşuyor. Ve her biri birbirinden ayrı kültürel ve sosyal yapıya sahip. En kolay şeylerden biri ise ehliyet sahibi olmak. Eğer 16 yaşındaysanız başvurunuzu yapıp 2 saat içinde ehliyetinizi alabilirsiniz. Bu nedenle liselerin çoğunda otopark bile var. Ve araba fiyatları da çok düşük. Örneğin Türkiye'de 1 milyon liraya alabileceğiniz bir aracı orada 30-40.000 dolara rahatlıkla bulabilirsiniz. Zaten benzin de o kadar ucuz ki ülke genelindeki ortalama fiyatı Mayıs 2019 itibarıyla 70 cent. Yani 1 dolar bile değil. Peki Türkiye'deki maganda kurşunlarından ve silah kullanımından bıktınız mı? O zaman bir de Amerika'yı görün. Her türlü silahı satın almanın çok kolay olmasından dolayı tam 270 milyon sivil silahın ülkede dolaştığı düşünülüyor. Her yıl binlerce kişi kaza kurşunlarıyla ölüyor. Kısa zaman öncesine kadar silahların kayıt ettirilme zorunluluğu bile yoktu. Bu yasa yeni uygulanmaya başladı. Birçok kuruluş sivil silahlanmayı önlemek için mücadele verse de henüz sonuç alınabilmiş değil. Gittiğiniz bir evde keskin nişancı silahları ya da ağır makineli tüfekler görürseniz şaşırmayın.
[2:02]Amerika'da yaşamış olan Türklerin genel yargısına göre eğer girişken değilseniz yeni ortamlara adapte olamıyorsanız, kalifiye yetenekleriniz yoksa burada ayakta kalamazsınız. Fırsatları yeteneklerinizle birleştirip değerlendirmek sizin elinizde. Yoksa geri dönüp orası şöyle kötü, böyle fena diyenlerden olabilirsiniz. Çünkü gökten dolar yağmıyor. Ama işinizde iyiyseniz, tatmin olacağınız kazançları ve şansları fazlasıyla elde edebilirsiniz. Aynı zamanda kesinlikle ırkçılıkla karşılaşmayacağınıza da emin olun. Amerika'daki Türkler bunu özel olarak belirtiyor. Herkesle eşit haklara sahipsiniz. Ülkedeki birçok eyalette eğer bir cinsel suçluysanız, taşındığınız mahalledeki herkese bunu bildirmeniz gerek. Ya da görevliler tarafından sizin cinsel suçlu olduğunuz ve dikkat edilmeniz gerektiği yönünde bölge halkına uyarı yapılıyor. Amerika'ya okumak için gittiyseniz, kesinlikle yüklü bir burs almanız çok önemli. Çünkü yüksek öğrenim paralı ve yüklü miktarda ödeme yapılması gerekiyor. Ancak bu paralar eğitime dönüş yaptığı için üniversiteler hem çok iyi hem de yurtlar otel kalitesinde. Amerikalıların dolar üzerinden kazandığını da hesaba katarsak, hayat orada size Türkiye'dekinden %50 daha ucuz gelecektir. Örneğin kemiksiz kırmızı etin kilosu ülke ortalamasında 11 dolar, kıyma ise 5 dolar civarında. Bu sayede Amerikalılar, Avrupalılarla beraber dünyada en çok et tüketen topluluklardan biri. Bir Amerikalının yılda 125 kilo kırmızı et tükettiği düşünülüyor. Aynı zamanda inanılmaz bir çeşitlilik de var.
[3:55]Market reyonlarında aynı ürünün onlarca türü olduğunu görüp hangisini alacağınızda zorlanabilirsiniz. Bu gıda çeşitliliğinin etkisiyle Amerikan halkı dünyanın en uzun boy ortalamasına sahip beş toplumundan biri. Yani kendinizi orada kısa hissetmeniz pek muhtemel. Teknolojinin de inanılmaz ucuz olduğunu ekleyelim. Türkiye'de 9800 lira olan bir Android telefon modeli Amerikalılar için 700 ile 900 dolar arasında değişen fiyatlarda. Yani Türkiye'de bir asgari ücretli bu telefonu almak için maaşının 3 katını öderken bir Amerikalı maaşının yarısıyla hatta üçte biriyle alabiliyor. Kıyafet ve ayakkabıların da yıllarca eskiyip renginin solmayacağından emin olabilirsiniz. Çünkü satılan ithal mallar da dahil çoğunluğu A kalite. Hatta Türkiye'de üretilip Amerika'ya ihraç edilen kayısının bile daha ucuzunu orada bulabilirsiniz. YouTube kanalında yapılan bir incelemede daha net görülüyor ki bir Amerikalının 104 dolar harcadığı market alışverişine bir Türk Türkiye'de 450 lira harcamak zorunda kalıyor. Kısaca hem daha çok kazanıyor hem de daha az harcayarak kaliteli ürünleri elde ediyorlar. Ancak ev ve kira fiyatlarının yüksek olduğunu da hesaba katmayı unutmayalım. Amerika göçmenler tarafından kurulan bir ülke olsa da gelenekleri ve toplumsal yargıları oluşmuş. Örneğin ülkenin bazı bölgelerinde erkeklerin koltuk altı kıllarını alması, eşcinsellik eğilimi algısı uyandırabilir. Tabii ki buna kimsenin tepki gösterdiği yok. Ama oluşan izlenim bu yönde. Peşinize bıyıklı Amerikalıların takılmasını istemiyorsanız dikkatli olmalısınız.
[5:51]Bu dev coğrafyada sıkılmanız imkansız. Neredeyse her şeyi bir kutlama ve eğlenceye çevirmişler. Ulusal bağırma yarışması, Arizona'da düzenlenen deve kuşu yarışı, Michigan'daki kiraz çekirdeği tükürme şampiyonası, bunlardan sadece birkaçı. ABD coğrafyasının çok büyük bir bölümü şehirleşmeye kapalı doğal arazilerden ve milli parklardan oluşuyor. Binlerce kilometrelik çöller, ormanlar, buzullar, dağlar ve el değmemiş vahşi yaşamıyla akıl almaz bir doğal zenginliğe sahip. Hükümet, tarihten kalan saraylarımız ve kalelerimiz yoksa bizim de milli parklarımız var sloganıyla uzun zaman öncesinden bu alanları korumaya başlamış. Ve şu anda dünyanın en çok el değmemiş doğal arazisine sahip ülkeleri arasında. Örneğin Oregon'un %98'i imara kapalı ve imara izin verilen bölüm %2'lik dilimde. Amerika ormanlarla kaplı bir doğa ülkesi olduğu için evinizin bahçesinde geyik, tavşan, sincap, hatta ayı görmeniz olası. Aynı zamanda sahip olduğu binlerce ada ve kumsalla da güçlü bir sahil yaşantısına sahip. En önemli sorunlar ise sağlık sektörü ve çalışma alanında. Örneğin sigortanız yoksa tedavi görebilirsiniz. Fakat daha sonra evinize gelecek olan fatura çok yüklü bir miktar olur ve bu parayı ödememe gibi bir lüksünüz de yok. Sigortasız olmak başa ciddi anlamda bela. Çalışma alanındaki sorunlardan en önemlisi ise ülkedeki çalışan nüfusun dörtte birinin ücretli izne sahip olmaması. Yani orada bir işe girecekseniz öncelikle patronunuzla bu konuda anlaşmayı unutmayın. Peki sizce Amerikan halkını nasıl insanlar oluşturuyor? Yine oradaki Türklerin anlatımına göre toplum genel olarak hoşgörülü, kibirsiz ve saygılı. Ancak bireysel ilişkilerde yüzeysel ve dünyanın geri kalanını pek de umursamaz tarzda. Eğer kurabilirseniz arkadaşlıklarınızda çok da derin diyaloglara girmeyi pek de ummayın. Hatta Türkiye'yi sorarsanız alacağınız cevapların da yarıya yakını bilmiyorum ya da pek de umurumda değil olacaktır. İş olanaklarının çok olmasının da etkisiyle üniversiteyi bitiren gençlerin artık evlerinde yaşamak için geri dönmeleri garipsenen bir durum. Bu noktada aileler çocuklarının kendi evlerinde oturması, işe girmesi hatta evlilik potansiyeli olan bir ilişki kurmasını bekliyor. Çoğu Amerikalı genç yaşta evleniyor. Ancak boşanma oranları da oldukça yüksek.
[8:41]Nüfusun %70'i Hristiyan, %2'si Yahudi ve %1'i de Müslüman.
[8:49]Din konusunda ayrım yaşamanızsa söz konusu bile değil. Ancak sosyal medyada ya da televizyonlarda her türlü değerle dalga geçtiklerini gördüğünüzde şaşırmayın. Buna alışmalısınız. Çünkü Amerika'da eleştiri konusunda cidden özgürsünüz. Fikirlerinizi açığa vurmanızdan dolayı size herhangi bir yaptırım uygulanmayacağı konusunda rahat olun. Kimse devlet liderini eleştirdiniz diye sizi tutuklamayacaktır. Ancak başka konularda özellikle vergi ya da kadına şiddet, toplumu huzursuz etmek gibi durumlarda kaşla göz arasında hapse girebilirsiniz. Ülke hapishanelerinde 2,5 milyona yakın mahkum var. Önemli bir bölümü de siyahiler, Meksikalılar ve İspanyollardan oluşuyor. Konu yemeğe gelince porsiyonlar devasa. %40'ı obezite sorunu yaşayan bir ülke olduğundan mıdır bilinmez, ancak vereceğiniz sipariş Türkiye'ye göre 2 kat büyüklükte karşınıza çıkarsa şaşırmayın. Hey, hey. Wo, wo. Mama, mama, can't you see? What the Navy's done to me? Gelelim ordusuna. ABD ordusu yarısı yedek, yarısı aktif olarak yaklaşık 3 milyon personelden oluşuyor ve yıllık savunma bütçeleri 670 milyar dolar. Askerlik genellikle 18 yaşını geçmiş halkın ekonomik geliri daha düşük olan bireylerinden kurulan paralı birliklerden oluşuyor. Ordu içinde kadınlar da erkeklerle beraber görev yapıyorlar ve dünyanın çeşitli ülkelerinde yüzlerce askeri üsleri var. 4 Temmuz 1776 yılında kurulan Amerika Birleşik Devletleri dünyanın en büyük silah ve savaş organizatörlerinden biri olarak da görülüyor. Genel olarak Amerikan devlet yapısının ve yaşam standartlarını tanıdık. Özetleyecek olursak orada vezir de olabilirsiniz, rezil de. Bu %80 sizin elinizde, %20'de şansınıza kalmış. Daha fazla içeriğe ulaşabilmek için abone olmayı, çeşitli ve büyük hediyelerimden kazanabilmek için video açıklamasında linki olan Instagram hesabımı takip etmeyi unutmayın. İyi seyirler.
