[0:15]اقتصاد کمر شکسته ایران حالا زیر سایه سنگین جنگ و آتش بس شکننده، تورم و بحران معیشت در این شرایط به کدام سو خواهد رفت؟ ادعای ترامپ درباره تلاش به ارسال اسلحه برای معترضان ایرانی، رئیس جمهور آمریکا می گوید واسطه ها تسلیحات را برای خودشان برداشتند.
[0:40]احزاب کرد ایرانی می گویند هیچ سلاحی از اسرائیل و آمریکا دریافت نکردند. و روایت هایی از همیاری و همدلی ایرانیان در سایه جنگ. سلام، خوش آمدید به برنامه خبرنگاران این هفته. جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران در شرایطی آغاز شد که اقتصاد ایران با بحران های جدی روبرو بود.
[1:06]از تورم سرسام آور و سقوط ارزش پول ملی گرفته تا رکود در اقتصاد، اشتغال و سرمایه گذاری. این جنگ همچنین پیامدهایی در اقتصاد جهانی به ویژه در بازار نفت و گاز بر جای گذاشت. اکنون با برقراری یک آتش بس دو هفته ای این پرسش همچنان پابرجاست که در صورت فروکش کردن یا تداوم تنش ها چه سرنوشتی در انتظار اقتصاد و معیشت مردم ایران خواهد بود. جزئیات بیشتر در گزارشی از بهرنگ تاج دین.
[1:40]یک ماه آتش جنگ در خرمن اقتصاد ایران. علاوه بر پایگاه ها و اماکن نظامی، تاسیسات انرژی، زیرساخت های حمل و نقل و کارخانه هایی نظیر فولاد مبارکه اصفهان هم هدف حمله های آمریکا و اسرائیل قرار گرفته اند. طبق تخمین اکو ایران ۲۰ شهرک صنعتی و بیش از ۲۰ هزار واحد تولیدی و تجاری آسیب دیده اند. خیلی از زیرساخت های اقتصادی، بیمارستان ها، مدارس، ادارات، کارخانجات، تولیدات انرژی، تولیدات گاز، تولیدات پتروشیمی، همه اینها بمباران شده. یعنی یک چیزی که تخمینی که زده میشه این هست که تقریباً ۱۰۰ میلیارد دلار ما الان خسارت داریم. یعنی ۱۰۰ میلیارد دلار تقریباً میشه خسارتی که از کل سرمایه ایران نابود شده. این سرمایه همیشه سرمایه فعال بوده یعنی سرمایه بوده که تولید انرژی می کرده تولید خدمات می کرده چه خدمات دولتی چه خدمات بهداشتی بیمارستانی چه خدمات تحصیلی یا حتی ترانسپورتیشن نقل و انتقالات همه اینها به شکل عظیمی منهدم شده. در نتیجه فعالیت های اقتصادی پس از جنگ هم بسیار مشکل دار خواهد بود. با تعطیلی هر کارخانه و شرکتی در اثر جنگ کار کنانش شغلشان را از دست می دهند. یک ماه قطعی اینترنت هم بسیاری را از منبع درآمدشان محروم کرده. از جمله زنانی که از طریق اینستاگرام محصولاتشان را تبلیغ می کردند و با خریداران در ارتباط بودند. این موج بیکاری و کاهش درآمد در شرایطی اتفاق افتاده که تورم تامین نیازهای اولیه زندگی را برای خیلی از ایرانیان سخت تر کرده. نرخ تورم نقطه به نقطه از کمتر از ۴۰ درصد در فروردین ماه پارسال به بیش از ۷۱ درصد در پایان سال رسید. میزان افزایش قیمت مواد غذایی که مخصوصاً کم درآمدها را تحت تاثیر قرار می دهد بیش از یک و نیم برابر این رقم است. ۱۱۲ درصد. من فکر میکنم توی ماه های آینده این بسیار عظیم تر خواهد شد این تورم بالای ۱۰۰ درصد خواهد بود و وضعیت معیشتی کسانی که در ایران زندگی می کنند به شدت تحت تاثیر نه تنها رکود بلکه تورم افسارگسیخته خواهد شد. به گفته بنیاد مسکن در یک ماه نخست جنگ بیش از ۸۳ هزار واحد مسکونی در شهرهای ایران آسیب دیده اند. خانه ها و زیرساخت های دیگری که پس از جنگ نیاز به بازسازی دارند. تنها در صورتی بازسازی زیرساخت ها موجب اشتغال میشه که پولی براش باشه. یعنی ما اعتبار لازم داریم برای ساختن این ۱۰۰ میلیارد دلاری که تا الان از بین رفته و خب جمهوری اسلامی هیچ اعتباری نداره. هیچ کشوری حاضر نیست به جمهوری اسلامی اعتبار و قرض و استقراض بده. برای همین هست که بدهی جمهوری اسلامی چیزی حول و حوش ۵ تا ۱۰ درصده کل جی دی پی هست با چاپ پول هم نمیشه این زیرساختار رو دوباره مجدد ساخت. بسته شدن تنگه هرمز که محل عبور یک پنجم نفت جهان بود بازار جهانی انرژی را با بحرانی تقریباً بی سابقه مواجه کرد. قیمت هر بشکه نفت از حدود ۷۰ دلار پیش از جنگ پس از یک هفته به بالای ۱۰۰ دلار رسید و در همین حدود باقی ماند. ولی حمله های ایران به تاسیسات انرژی کشورهای منطقه خلیج فارس ممکن است عواقب دراز مدتی هم داشته باشد. جمهوری اسلامی برای دور زدن تحریم ها طی این ۱۰ ۱۵ سال گذشته به امارات به شدت نیاز داشت. به ترکیه به شدت نیاز داشت به عراق نیاز داشت به کشورهای منطقه ای نیاز داشت خب دیگه این کارو نمیتونن بکنن یعنی واردات ایران رو پرهزینه بکنه پرهزینه تر از قبل یعنی ما تا الان زیر بار تحریم بودیم. حالا از این به بعد نه تنها زیر بار تحریم بلکه زیر یک ایزوله سنگین منطقه ای خواهیم بود که هیچ کس حاضر نیست دیگه با جمهوری اسلامی مراوده داشته باشه. چشم انداز رکود، تورم، بیکاری و ویرانی زیرساخت ها آسمان آینده اقتصاد ایران را تیره و تار کرده. مخصوصاً اگر مانند جنگ ۱۲ روزه پایانش به جای توافقی دراز مدت تنها ترک مخاصمه باشد. این جنگ اگه با آتش بس برسه و به صلح پایدار نرسه ما دیگه باید سراغ ایران آباد رو نگیریم.
[6:23]دوشنبه گذشته سپاه پاسداران اعلام کرد مجید خادمی رئیس سازمان اطلاعات سپاه کشته شده است. همزمان ارتش اسرائیل هم ضمن تایید این خبر از کشته شدن یک فرمانده شاخه برون مرزی نیروی قدس همراه با مجید خادمی خبر داده. از آغاز جنگ تا کنون عده زیادی از چهره های مهم اطلاعاتی جمهوری اسلامی کشته شده اند. فرزده سیفی کاران از بخش راستی آزمایی بی بی سی نگاهی انداخته به کارنامه مجید خادمی. از آغاز جنگ آمریکا و اسرائیل با ایران تا کنون علاوه بر مقامات حکومتی و نظامی عده زیادی از مقام های اطلاعاتی و امنیتی جمهوری اسلامی هم کشته شدند. افرادی که اینجا روی تصویر می بینید مهمترین چهره های اطلاعاتی ایران هستند که اغلب در حملات اسرائیل کشته شدند. امروز سپاه پاسداران اعلام کرد که مجید خادمی رئیس سازمان اطلاعات سپاه کشته شده. همزمان بنیامین نتانیاهو نخست وزیر اسرائیل هم اعلام کرد که علاوه بر مجید خادمی اصغر باقری فرمانده یگان ۸۴۰ نیروی قدس سپاه پاسداران هم کشته شده. این اولین باره که سپاه پاسداران کشته شدن اعضاش رو زودتر از اسرائیل و آمریکا اعلام می کنه. اسماعیل خطیب وزیر اطلاعات بهنام رضایی معاون اطلاعات نیروی دریایی سپاه مهدی رستمی فرمانده ارشد وزارت اطلاعات ایران اسماعیل احمدی معاون اطلاعات سازمان بسیج و سید یحیی حمیدی معاون وزیر اطلاعات در امور اسرائیل بقیه افراد و چهره های اطلاعاتی ایرانی بودند که در طول جنگ تا الان کشته شدند. مجید خادمی بعد از اسماعیل خطیب مهمترین مقام اطلاعاتی ایرانه که کشته میشه. اوایل سال گذشته بعد از اینکه محمد کاظمی رئیس وقت سازمان اطلاعات سپاه در جریان جنگ ۱۲ روزه کشته شد خادمی به دستور علی خامنه ای رهبر پیشین ایران به سمت ریاست سازمان اطلاعات سپاه منصوب شد. او در رسانه های ایران با دو اسم مجید خادمی و مجید حسینی معرفی شده و درباره هویت واقعی او ابهامات زیادی وجود داره. به گزارش رسانه های ایران آقای خادمی دکترای امنیت ملی و دکترای علوم دفاعی راهبردی داشته. بعد از اینکه در سال ۱۳۸۸ سازمان اطلاعات سپاه تشکیل شد آقای مجید خادمی تا سال ۱۳۹۳ به عنوان جانشین حسین طائب رئیس وقت این سازمان فعالیت می کرد. بعد از اون مدتی به جانشینی سازمان حفاظت اطلاعات منصوب شد و سال ۱۳۹۷ هم به ریاست حفاظت اطلاعات وزارت دفاع دراومد. تاکنون جانشین مجید خادمی معرفی نشده و اما درباره یگان ۸۴۰ شاخه برون مرزی سپاه قدس پاسداران و اصغر باقری فرمانده اون هم اطلاعات بسیار محدودی وجود داره. نام یگان ۸۴۰ اولین بار سال گذشته زمانی مطرح شد که شورای اتحادیه اروپا این یگان رو در فهرست گروه های تروریستی اعلام کرد. در اون زمان محمد انصاری به عنوان فرمانده این یگان معرفی شد ولی امروز اسم اصغر باقری به عنوان فرمانده کشته شده این واحد نظامی اومده و هیچ تصویری هم از ایشون وجود نداره. روزنامه تایمز اسرائیل گفته که نام اصلی اصغر باقری یزدان میره.
[9:51]منابع اسرائیلی گزارش دادن که یگان ۸۴۰ نیروی قدس ماموریت حمله به منافع اسرائیل و شهروندان یهودی در سراسر جهان و همچنین ترور روزنامه نگاران منتقد رو داشته.
[10:16]بامداد دوشنبه گذشته در روزهای پیش از اعلام آتش بس موج تازه ای از حملات پهبادی سلیمانیه و چند شهر دیگر اقلیم کردستان عراق را هدف قرار داد. دفتر حزب کومله زحمتکشان کردستان در سلیمانیه و یکی از پادگانهای دولت اقلیم کردستان در این حمله هدف قرار گرفتند. همزمان احزاب کرد ادعای منصوب به رئیس جمهور آمریکا درباره تلاش برای ارسال سلاح به معترضان ایرانی را رد کردند. ادعایی که دونالد ترامپ در آن گفته بود واسطه ها این تسلیحات را برای خود برداشتند. احزاب کرد تاکید می کنند که هیچ گونه سلاحی از آمریکا یا اسرائیل دریافت نکردند. از سوی دیگر آقای ترامپ در کنفرانس خبری روز دوشنبه خود گفت ترجیح می دهد نیروهای کرد وارد خاک ایران نشوند. زیرا به گفته او این اقدام می تواند شرایط را پیچیده تر کند. جزئیات بیشتر در گزارشی از ژیار گل.
[11:22]ادامه حملات موشکی و پهبادی سپاه پاسداران و شبه نظامیان شیعه عراق به اقلیم کردستان عراق. شب گذشته و بامداد امروز برای دومین بار دفتر حزب کومله زحمتکشان کردستان در سلیمانیه هدف حملات پهبادی بود. دیروز هم به یکی از پایگاه های پیشمرگه های کردستان عراق حمله شد.
[11:48]گروه شبه نظامی شیعه اصحاب کهف که گفته می شود مورد حمایت ایران است مسئولیت این حمله را به عهده گرفت.
[11:59]در یک ماه گذشته بیش از ۱۵۰ حمله موشکی و پهبادی به اقلیم کردستان عراق شده است. بیش از ۱۶۰ حمله به دفاتر و پایگاه های احزاب کرد ایرانی مستقر در اقلیم کردستان شده است. پس از حمله بامداد امروز کنسولگری ایران در سلیمانیه حمله به احزاب کرد را دفاع از ایران خواند. هر کجا که آمریکایی ها و رژیم افراد نفوذی و یا افراد عملیاتی آمریکایی و رژیم صهیونیستی و یا گروهک های معاند و معارض جمهوری اسلامی اند که مسلحانه و یا نیت های مسلحانه دارند وجود داشته باشند جز اهداف مشروع ما است. همزمان با این حملات گزارش شبکه خبری فاکس نیوز از ارسال سلاح آمریکا به کردها خبرساز شد.
[12:54]دونالد ترامپ در تماسی تلفنی به این شبکه خبری گفته که آمریکا پس از کشتار معترضان حکومت در دی ماه امسال از طریق کردها برای آنها سلاح ارسال کرده است.
[13:20]سلاح فرستادیم. اسلحه های زیادی بود. قرار بود به دست مردم ایران برسند. تا بتوانند با این اراذل بجنگند. می دونی چی شد؟ کسانی که این اسلحه ها بهشون دادیم تا هم کنند سلاح را برای خودشون نگه داشتند. گفتند چه اسلحه های زیبایی بذاریم برای خودمون. من از بعضیا خیلی ناراحتم. هزینه اش رو پرداخت خواهند کرد. اما احزاب کرد ایرانی مستقر در عراق می گویند این خبر کذب است و هیچ گونه کمکی از آمریکا دریافت نکرده اند. در مصاحبه هایی که پس از آغاز جنگ با برخی از رهبران کرد ایران در اقلیم کردستان داشتم همه آنها می گویند که هیچ گونه کمکی از آمریکا و اسرائیل دریافت نکرده اند. این خبر صحت نداره و ما هیچ ارتباطی نداریم به عنوان کومله زحمتکشان کردستان و چیزی ندیدیم. آیا شما هیچ ارتباطی با دولت آمریکا یا اسرائیل داری یا اصلاً کانال هایی هست که صحبت بکنی درباره این اتفاقاتی که الان داره اینجا می افته؟ تاکنون ما هیچ ارتباطی نداریم آیا در آینده این کانال و این ارتباطات صورت خواهد گرفت یا نه هنوز معلوم نیست. بسیاری از مخالفان حکومت ایران اینگونه اظهار نظرها از طرف رئیس جمهور آمریکا را غیر مسئولانه و غیر واقعی خوانده اند. آنها می گویند گفته های آقای ترامپ می تواند بهانه ای برای سرکوب بیشتر معترضان از طرف حکومت ایران باشد.
[14:52]امارات متحده عربی گزارش ها از لغو ویزا و تابعیت بعضی از ایرانیان ساکن این کشور را نادرست خوانده. وزارت خارجه امارات هم اطمینان داده که امنیت و رفاه همه اعضای جامعه را بدون استثنا تضمین می کند. در هفته های اخیر و همزمان با تشدید تنش ها در منطقه شماری از ایرانیان گفته اند که از ورودشان به امارات جلوگیری شده و ویزایشان لغو شده. سروش پاکزاد در گفتگو با سام بیات وکیل مهاجرت پرسیده ویزای چه گروهی از ایرانیان لغو شده و چه راه حلی پیش روی آنهاست.
[15:40]کسانی که در امارات زندگی می کنند و اقامت امارات رو پاسپورت ایرانیشون اونایی که بیرون از امارات بودند اقامتشون کنسل شده. در نتیجه بهشون یک نوتیفیکیشنی رسیده یه اطلاعیه رسیده که اقامت شما باطل است. در نتیجه نمی تونن برگردن به کشور. بخشی در داخل کشور که اقامتشون کنسل شده با چند نفر صحبت کردم خیلی کمن. و چند نفر هم صحبت کردم که اقامت هاشون رو پاسپورت های دیگه بوده. حالا این پاسپورت های دیگه هم میشه گفت اون پاسپورت هایی که مردم میخرند میشه پاسپورت های کارایی و اینا یا پاسپورت کسایی که مهاجرت کردن به کانادا، آمریکا، انگلستان، اروپا و اقامت اماراتشون رو این پاسپورت ها بوده. ولی اینا خیلی کمن یعنی زیاد نیستش.
[16:42]روزهای اولی و یادتونم نره در یک شرایط استثنایی هم هستیم الان جنگ دیگه و جنگ بین این دو کشور هست کشور ایران و کشور امارات. یه مقدار شاید واکنش شدید بوده یه مقدار زیادی کنسل شد ولی به نظر میاد ریواز خواهند کرد و به احتمال زیاد خیلی ها رو دوباره اقامتشون رو برقرار می کنن. ولی خب اینجا یادمون نره خب کسایی که خب کارهای دولت رو می کنند با دولت نزدیکند خب اونا به احتمال زیاد شناسایی خواهند شد و اقامتشون کنسل که میشه شاید دوباره برقرام هم نشه. همون کاری که کردند با باشگاه ایرانیا، بیمارستان ایرانیا، مدرسه های ایرانی آسون نیست مثلا یه خانومی چند روز پیش با من صحبت کرد دو روز پیش خب ایشون جون فرانسه است اقامتش کنسل شده. خب چیکار باید بکنه؟ صبر بکنه. نمیشه کاری کرد میگم در اون موقعیتی نیستیم که من بخواد بره با اداره مهاجرت صحبت کنه میگه خب این چرا خانوم کنسل شده. من فکر می کنم سر وقت به پرونده ها خواهند رسید و اونایی که نباید می شدند دوباره اقامتشون رو به دست میارن و اونایی هم که خب مشکلاتی بوده خب چالش زیادی خواهد بود ولی خب بازم در اون زمان می تونیم بریم صحبت بکنیم و بپرس و جو بکنیم که چی بوده چی نبوده.
[18:11]من نشنیدم کسی بیاد بگه که به خاطر ایرانی بودنم مانعی هست که بیزنس بکنم. مانع هایی که هست مانع های فیزیکی جنگه مانع های اقامتیه ولی مانع های اقتصادی نیستش. البته از وزراتی کسانی که خب با دولت کار می کردند حالا با بیزنس دولت انجام می دادند خب اون هستن مثلا دنبال سر کسایی هستند که کارهای صرافی می کردند. در نتیجه خب اونا به نظر من فضا براشون تنگ خواهد شد. این به نظر من ادامه خواهد داشت تا این معایت جنگ تموم بشه و ببینید بعد از جنگ چیه چون نگاه کنید ما الان فعلا همه داغ جنگند ولی بعداً باید بریم ببینیم خب چی شد.
[19:15]حدود ۴۰ روز پیش حملات آمریکا و اسرائیل به ایران شروع شد. آغازگر جنگی که رنج بسیاری به زندگی میلیون ها نفر وارد کرد. اما در دل این آوار مصیبت بعضی خصلت های انسانی، نوعدوستی و همیاری میان مردم و نهادهای جامعه هم آشکار بود. عده ای برای امداد و نجات آمدند عده ای برای خدمات و حتی بعضی هم برای دلگرمی به یکدیگر. شبنم مجیدی گزارش می دهد که چطور بعضی از ایرانیان در طول جنگ هرچه در توان داشتند برای کمک به هم به کار گرفتند.
[20:00]ابر سیاه جنگ که سایه افکند جز ویرانی و مرگ چیزی بر جا نگذاشت.
[20:09]آنچه که فریاد درد و تنهایی آدم های بی پناه از غرش موشک ها به آسمان بلند شد. بودند کسانی که همان اطراف برای دستگیری از هموطنانشان بی معطلی پا به میدان گذاشتند. جنگ در میان دامن خاک آلودش چیزهایی پنهان کرده که دیدنشان بذر امید و روزن نوری در دل تاریکی هاست.
[20:51]اینجا تهران در هزار کیلومتری شهری در جنوب ایران جایی که این مرد از آن آمده سیرجان. تا کاری هر چند از نظر خودش کوچک اما دلگرم کننده برای مردم جنگ زده پایتخت انجام دهد. بازنشست شدم. گفتم واقعاً این موقع به درد می خورد که بیایم به هم وطنم برسن تو این موقع. وگرنه وجدانم نمیذاره که تو خونه بگیرم بشینم دیگه اینا اینجا سختی بکشن فلان اینا. اینجا گروهی از جوانان به یاری امدادگران آمدند تا در آواربرداری کمک کنند. تا هر آنچه از دستشان برمی آید انجام دهند.
[21:34]یا کمک برای کم کردن استرس های روحی و روانی.
[21:46]شاید کمک به ساختن خانه هایی که صاحبانشان در چنین شرایطی مستاصل شدند. و اگر همه اینها هم نشد حتی فقط آغوشی گرم. تنها کسی که تو این روزای جنگی اومد به تمام این گربه ها غذا داد. مردم این سرزمین حتی گربه ها را زیر آتش بمباران فراموش نکردند. و پاکبانانش از جان و دل مایه گذاشتند تا شهری که هر گوشه اش زخمی از انفجار برداشته دوباره رنگی از زندگی بگیرد.
[22:18]امدادگرانی که ۴۰ شبانه روز از پا ننشستند و پناه آنهایی بودند که خانه شان عزیزانشان و سرپناهشان را از دست داده بودند. تلاش کردند با موسیقی از زیرساخت هایش دفاع کنند. و با زنجیره انسانی پل هایش را از بمباران نجات دهند و وقتی کلاس درسشان در دانشگاه به ویرانه تبدیل شد. بغضشان را فروخوردند. که خونه خودمونه جایی که هر جا باشیم خودمون رو شریفی معرفی می کنیم. آرزوی بالندگی و سرافرازی دارم. و سرسختانه آموزش و آینده ساختن را انتخاب کردند. می خواستم هم صدای که از آموزش کنم بیاد صدای موشک و جنگ نباشه. جنگ رنج آورد اما مهربانی ها را هم از زیر خاکستر بیرون آورد که شاید کمتر می دیدیم. جنگی که دیوارها را فرو ریخت اما از دل ویرانه ها صدای امید بلندتر از همیشه نواخته شد. فضانوردان ماموریت آرتمیس دو پس از تکمیل سفر خود به دور ماه به زمین بازگشتند. آنها به دورترین نقاطی رسیدند که انسان به آن سفر کرده یعنی پشت ماه. به دلیل همزمانی چرخش ماه به دور خودش و زمین ما همیشه یک روی ثابتش را به زمینیان نشان می دهد. این نخستین بار پس از دهه هاست که انسان ها توانستند سوی دیگر ماه را از فاصله ای نزدیک مشاهده کنند. سازمان فضانوردی آمریکا ناسا تصاویری از این سفر شگفت انگیز منتشر کرده با هم ببینیم.
[25:11]هر هفته همین ساعت میتونید بیننده گزارش هایی باشید که در این برنامه انتخاب شده. برنامه خبرنگاران تا یک هفته روی وبسایت ما به نشانی bbcpersian.com و همینطور روی صفحه یوتیوب بی بی سی پرژن قابل دسترسیه. تا برنامه بعد به درود.
