[0:00]Voor deze les: Waar liepen de spanningen nog meer hoog op buiten Europa tijdens de Koude Oorlog? Wat gebeurde er nou tijdens die Vietnamoorlog en wat houdt nou die wederzijdse afschrikking in? Let's go!
[0:15]En dan gaan we beginnen aan paragraaf 4.2: Een verdeelde wereld. We hebben de vorige paragraaf gehad over welke spanningen er ontstaan in Europa door die Koude Oorlog en nu gaan we het hebben over wat er voor de rest nog gebeurt in heel de wereld. De leerdoelen. Je kunt met een voorbeeld uitleggen hoe ook buiten Europa de spanningen tussen de wereldmachten opliepen. Je kunt uitleggen hoe de oorlog in Vietnam ontstond en welke gevolgen hij had voor de Verenigde Staten. En je kunt uitleggen wat wederzijdse afschrikking is en welk effect dit had op de politieke toestand in de wereld. Tijdens de Koude Oorlog waren er ook flinke spanningen buiten Europa tussen de wereldmachten. En die spanningen lopen super hoog op op het moment dat in 1949 China communistisch wordt. Daar heb je een klein beetje achtergrondinformatie nodig. In 1911 wordt de keizer van China afgezet en wordt China een republiek. En daarna begint er een tientallen jaren lange burgeroorlog tussen verschillende groepen over wie nou uiteindelijk echt de grote macht in China moet gaan hebben. En degene die uiteindelijk wint in 1949 is die man die je hier achter en boven mij ziet. Dat is Mao Zedong. En Mao Zedong is een communist. En in Westerse landen leeft nu het idee dat andere Aziatische landen nu ook communistisch gaan worden. En dat is voor Westerse landen echt heel erg eng. Want China is een land met super veel mensen en een heel groot deel van de aardoppervlak, dus nu zijn er in één keer heel erg veel mensen in de wereld communistisch. Het idee is daarom dat als China eenmaal communistisch is geworden, dat meerdere Aziatische landen ook communistisch zullen gaan worden. En dit noemen wij de dominotheorie, zoals het hier op het plaatje naast mij ook uitgelegd is. Eerst zou China communistisch worden, daarna zou Korea communistisch worden, dan Vietnam, dan Laos, Cambodja enzovoort en enzovoort totdat ook uiteindelijk ook India communistisch is en dan is in één keer meer dan de helft van de wereld communistisch. En dat wilden de Westerse landen niet hebben. En die dominotheorie die wordt voor het eerst echt getest in Korea. In 1945 trekt Japan zich namelijk terug uit Korea. Korea was namelijk gekoloniseerd door Japan en Japan heeft de Tweede Wereldoorlog verloren waardoor zij hun kolonies af moeten gaan staan. En vanaf het moment dat Japan zich terugtrekt gaan er twee Korea's ontstaan. Je hebt in het Noorden heb je een communistisch Noord-Korea en in het Zuiden heb je een kapitalistisch Zuid-Korea. En in 1950 valt Noord-Korea Zuid-Korea aan. En dit is het moment waarop de Verenigde Staten en een internationaal leger van de Verenigde Naties Zuid-Korea te hulp gaan komen om dat land te beschermen tegen communisten uit het Noorden. Deze oorlog verloopt best wel goed voor de Westerse landen. Eigenlijk wordt vrijwel heel Noord-Korea binnengevallen en praktisch bezet door het Westen, maar China komt dan Noord-Korea te hulp, want China is ondertussen al een communistisch land. En die communisten vandaar die zijn al best wel heel erg lang bezig geweest met een oorlog voeren, dus die kunnen goed vechten, waardoor het Westerse leger weer teruggedrongen gaat worden. En in 1953 wordt er dan een wapenstilstand getekend tussen Noord- en Zuid-Korea, precies op de grens die eigenlijk al besloten was voor Noord- en Zuid-Korea, de 38e breedtegraad. En tot op de dag van vandaag is er nog steeds een oorlog tussen Noord- en Zuid-Korea, alleen wordt deze niet meer echt gevochten. Een ander land wat wordt binnengevallen vanwege die dominotheorie is Vietnam. Want in Vietnam lopen de spanningen ook heel erg hoog op. Vietnam was eerst ook een kolonie, net zoals dat Korea eerst was van Japan, maar Vietnam was een kolonie van Frankrijk. En Frankrijk heeft flink geleden onder de Tweede Wereldoorlog, waardoor Vietnam in 1945 besluit: wij hoeven die Fransen hier niet te hebben. Frankrijk wil dit niet accepteren en Frankrijk begint daarom een hele lange oorlog van 1946 tot 1954, waarin Frankrijk haar probeert om Vietnam alsnog als een kolonie te behouden. Dit is een hele zware oorlog. Frankrijk krijgt Vietnam absoluut niet onder controle. En Frankrijk besluit daarom in 1954 om zich terug te trekken uit Vietnam. En Vietnam wordt dan opgedeeld in twee landen. In het Noorden heb je Noord-Vietnam en het Noorden is communistisch, net zoals met Noord-Korea. En het Noorden is een vriendje van de Sovjet-Unie en van China. En Zuid-Vietnam is een kapitalistisch land en dat is een vriendje van Amerika. Dat communistische Noord-Vietnam krijgt geld en wapens van de Sovjet-Unie en van het communistische China. En de Verenigde Staten zijn daarom bang dat het Noorden het Zuiden binnen gaat vallen en er één groot communistisch Vietnam van gaat maken. En daarom gaan de Verenigde Staten ingrijpen in Vietnam en sturen zij honderdduizenden soldaten om dat tegen te gaan. En dit noemen we de Vietnamoorlog. Die oorlog die wordt bijna 10 jaar gevochten en ook de Verenigde Staten moeten na 10 jaar strijd uiteindelijk in 1973 hun nederlaag erkennen. Want net zoals Frankrijk krijgen ook de Verenigde Staten het niet voor elkaar om het land onder controle te houden. En er zijn drie belangrijke redenen voor deze nederlaag. Ten eerste, de Verenigde Staten hadden veel betere wapens en eigenlijk een veel beter leger, maar dit leger kon niet op tegen de guerrilla-oorlog van de communisten. Een guerrilla-oorlog is een oorlog waarin mensen eigenlijk in kleine groepjes aanvallen en zich weer terugtrekken voordat er weer een tegenaanval kan komen. Daardoor kun jij eigenlijk niet een heel groot leger in één keer uitschakelen en wordt jouw leger, als jij dat land binnengevallen bent, steeds kleiner en kleiner totdat je het op een gegeven moment op moet gaan geven. En dat is ook wat er gaat gebeuren bij de Verenigde Staten. Het viel Zuid-Vietnamezen keren zich daarnaast tegen de Amerikanen omdat de Amerikanen de corrupte overheid in Zuid-Vietnam overeind hielden en deze overheid was absoluut niet populair in Vietnam. En de laatste reden is dat in het Westen mensen beelden gaan zien van deze oorlog op tv en zij gaan zich dan tegen de oorlog keren. Want het idee was dat de Verenigde Staten Zuid-Vietnam zouden gaan beschermen en dat de Zuid-Vietnamezen daar super blij mee zouden zijn, maar op tv zien mensen in één keer gruwelijke misdaden door het Amerikaanse leger. Zien mensen heel veel doden, zien mensen heel veel verwoesting, en zien mensen ook dat de troepen van de Verenigde Staten absoluut niet tevreden zijn om daar te zijn. En daarom gaan heel veel mensen protesteren tegen deze oorlog, ook in Nederland en ook in andere Europese landen, want heel veel mensen willen dat deze oorlog op gaat houden. In 1973 erkennen de Verenigde Staten dan uiteindelijk ook hun verlies. En door deze nederlaag verliezen de Verenigde Staten internationaal heel veel aanzien, omdat de Verenigde Staten altijd werden gezien als een supersterk land met een leger wat eigenlijk alles voor elkaar kan krijgen. Maar kennelijk kunnen zij niet Vietnam onder controle houden. En het idee wat de Verenigde Staten altijd aan de rest van de wereld liet zien was van: wij zijn de politie van de wereld en wij gaan iedereen beschermen. Maar nu zien mensen ook dat de Verenigde Staten daadwerkelijk een land binnenvallen en daar proberen om hun wil op te leggen. En dat heeft de reputatie van de Verenigde Staten ernstig geschaad. Tijdens deze Koude Oorlog zijn er dus inderdaad flinke conflicten, maar gelukkig wordt het niet een echte complete wereldoorlog. Want dat zou dan nog wel eens het einde van de mensheid kunnen betekenen. De Verenigde Staten en de Sovjet-Unie gaan namelijk steeds heftigere wapens ontwikkelen om elkaar af te kunnen troeven. In 1945 hebben de Verenigde Staten hun eerste atoombom op Japan gegooid en in 1949 heeft de Sovjet-Unie ook alweer een eerste atoombom. En vanaf dat moment gaan de landen elkaar proberen af te troeven om zoveel mogelijk atoombommen te maken en zo heftig mogelijk atoombommen. In 1952 komen de Verenigde Staten bijvoorbeeld met de eerste waterstofbom. En dit is een bom die 100 keer krachtiger is dan een atoombom. En de Sovjet-Unie wil dit niet over zijn kant laten gaan. Dus in 1961 komt de Sovjet-Unie met Tsar Bomba. En dat is de allerzwaarste bom die ooit tot ontploffing gebracht is. Maar om even aan te tonen hoe heftig deze wapens zijn, er is een website online waar je kunt controleren hoeveel schade een atoombom zou aanbrengen in jouw woonplek, dus misschien is dat wel leuk. Ik zet de link aan deze website wel onder deze video. Maar ik heb er even voor gekozen om voor het gemak een atoombom, de eerste atoombom die ooit gegooid is op Rotterdam te gooien. Als zo'n atoombom op Rotterdam zou komen zouden er 31.000 doden vallen en bijna 60.000 gewonden. En dat is alleen maar door de atoombom zelf, nog niet door de schade die er daarna gaat komen. Dit is de eerste atoombom die is ontwikkeld. De kernbommen die vandaag de dag worden gebruikt, die zijn eigenlijk veel heftiger. Als ik zo'n bom op Rotterdam zou gooien, dan zouden er al 161.000 doden zijn gevallen en 200.000 gewonden. Maar die meest heftige bom ooit, die Tsar Bomba, als ik die op Rotterdam zou gooien, dan zouden er bijna 1,5 miljoen doden zijn gevallen en meer dan een miljoen gewonden. En dit is alleen nog maar door de bom zelf. En in de Koude Oorlog waren er 80.000 kernbommen ontwikkeld. En door de enorme hoeveelheid kernwapens die er in de wereld was, was er de mogelijkheid dat de mensheid vernietigd zou kunnen worden. En nadat deze mensheid vernietigd zou kunnen worden, zouden de kernwapens nog zes keer achter elkaar exact dezelfde hoeveelheid mensen kunnen vernietigen, ook al waren die er niet. En dat zorgde ervoor dat iedereen eigenlijk wel door heeft dat als een oorlog uit zou breken dat landen elkaar zouden gaan vernietigen en dat je eigenlijk dit nooit zou kunnen gaan winnen. En dit principe noemen wij wederzijdse afschrikking. Het idee dat als één van de landen een atoombom zou gooien, dan zou het andere land een atoombom teruggooien en dat zou je niet kunnen gaan overleven. Dus het maakt niet uit hoeveel atoombommen je hebt, uiteindelijk gaat iedereen eraan. En het moment waarop wij met zijn allen eigenlijk dichtst bij een atoombom waren was in 1962 bij de Cubacrisis. De Cubacrisis ontstond omdat de socialist Fidel Castro komt aan de macht komt in Cuba en dan de Sovjet-Unie toestaat om kernraketten op Cuba te plaatsen. Want de Sovjet-Unie had veel kernwapens, maar die konden ze niet zo goed in de Verenigde Staten krijgen omdat de Verenigde Staten vrij ver van de Sovjet-Unie af liggen. Maar als Cuba kernraketten zou hebben, dan zou de Verenigde Staten veel makkelijker aangevallen kunnen worden. De Amerikaanse president Kennedy wil daarom geen kernraketten op Cuba. En daarom besluit hij om een blokkade op te richten rondom Cuba zodat Russische schepen niet langs die blokkade zouden kunnen komen en daarom ook geen wapens op Cuba zouden kunnen gaan plaatsen. De spanningen lopen echt super hoog op. Het Russische schip met die kernwapens wordt tegengehouden. En als er op dit moment ook maar één iemand was geweest die had gedacht, ik vind dat schip niet leuk en ik schiet er een kogel op af, dan was iedereen gaan escaleren, dan was iedereen kernwapens gaan gooien en dan waren we uiteindelijk allemaal hier niet geweest en dan zou je deze video ook niet kunnen kijken op YouTube. Uiteindelijk trekt iedereen zich daarom ook terug en worden er afspraken gemaakt. Zo wordt er besloten dat de Sovjet-Unie geen raketten gaat plaatsen op Cuba. En dat de Verenigde Staten hun raketten weg gaan halen uit Turkije, uit Groot-Brittannië en uit Italië. Wereldleiders gaan ondertussen ook praten over ontwapening. Want zowel de Sovjet-Unie als de Verenigde Staten vinden dat de situatie te hoog is opgelopen en willen daarom dat er minder kernwapens in de wereld gaan komen. En dat is iets waar we het de volgende paragraaf over gaan hebben. En dan komen we terug met de leerdoelen. Je kunt met een voorbeeld uitleggen hoe ook buiten Europa de spanningen tussen de wereldmachten opliepen. Dat voorbeeld is Korea. China was ondertussen communistisch geworden en de Verenigde Staten en andere Westerse landen wilden niet dat Korea ook helemaal communistisch zou worden. Dus daarom besloten de Westerse landen onder leiding van de Verenigde Staten om Korea binnen te vallen en het Zuiden te beschermen tegen de communisten. Deze oorlog heeft uiteindelijk geleid tot een wapenstilstand tussen Noord- en Zuid-Korea die vandaag de dag nog steeds geldt. Je kunt uitleggen hoe de oorlog in Vietnam ontstond en welke gevolgen hij had voor de Verenigde Staten. Vietnam was eerst een Franse kolonie, maar de Fransen trokken zich eruit terug. Daarna werd het land opgedeeld in een Noord-Vietnam en een Zuid-Vietnam, waarbij het Noorden communistisch was en het Zuiden een kapitalistisch land. De Verenigde Staten wilden niet dat volledig Vietnam een communistisch land zou worden. Dus de Verenigde Staten stuurden een leger naar Zuid-Vietnam om Zuid-Vietnam te beschermen. Deze oorlog hebben zij uiteindelijk verloren, waardoor de Verenigde Staten nu heel erg veel aanzien hebben verloren internationaal, omdat zij hadden verloren van een klein land, maar ook omdat de Verenigde Staten niet meer aan de wereld kon vertellen van wij zijn alleen maar bezig met goede dingen, want zij waren een land binnengevallen en dat was niet per se heel erg bloedeloos verlopen. En je kunt uitleggen wat wederzijdse afschrikking is en welk effect dit had op de politieke toestand in de wereld. Wederzijdse afschrikking is het idee dat beide partijen in de Koude Oorlog dusdanig veel kernwapens hadden dat iedereen eraan zou gaan op het moment dat er een oorlog zou gaan starten. Dus niemand wilde eigenlijk deze oorlog starten, omdat dat uiteindelijk het einde van je eigen land ook zou betekenen. En het effect op de politieke toestand in de wereld was dat dit ervoor zorgde dat er geen oorlog uit ging breken, omdat iedereen bang was dat we er met z'n allen aan zouden gaan. En daarmee sluiten wij paragraaf 4.2 alweer af. Dit was een vrij interessante video al, denk ik zelf. Ik hoop dat je nog wel kunt slapen met het idee dat er nog steeds zoveel kernwapens in de wereld zijn. En eh, ja, als je dit nou een eh leuke video vond, dan eh laat dan een likje achter en abonneer je en deel het met je vrienden. En laat ook in de comments achter als je nog ergens vragen over hebt, want die lees ik altijd en dan kan ik ook nog helpen met dingen leren voor de toetsweek en zo. Dus ja. Doei doei.
