[0:00]بسم الله الرحمن الرحیم با نام و یاد خداوند دانایی و توانایی اه، درس عدسیه ها را ما خواندیم و تعریف هایشان را
[0:13]اه شما تک تک شما دانشجویان عزیز تعریف کردید. امیدوار هستیم در روزهای بعدی انشاالله دیگر دانشجویان هم در
[0:21]قسمت تعریفها سهم بگیرند و عدسیه های محدب و عدسیه های مقعر را هم تعریف کردیم.
[0:27]عدسیه محدب، عدسیهای است که در وسط ضخیم و در کنارها نازک باشد. عدسیه مقعر برعکس در وسط نازک و در کنارها ضخیم است.
[0:39]خب بحث دیگری که ما داریم درباره اه عدسیههای این است که
[0:48]خصوصیت عدسیهها را میخوانیم. اول عدسیههای محدب را میخوانیم. خب
[0:53]برای از این که ما عدسیه محدب را بتوانیم خوب بررسی بکنیم ما یک دانه عدسیه بسیار نازک را اینجا در نظر میگیریم به عنوان یک عدسیه محدب
[1:11]و شما این را میبینید. بعد از او باز یک خط را رسم میکنیم. خطی را که ما اینجا رسم میکنیم،
[1:23]اه این خط به عنوان خط محور اصلی است. این را به عنوان چی میگویند؟ خطی که به عنوان محور اصلی یاد میشود.
[2:23]خب این محور اصلی است پس این را ما انتقال میدهیم در این قسمت و خب در اینجا شما ببینید ما خط محور اصلی را داریم.
[2:37]و دیگر چی داریم؟ دیگر دو تا مهراق داریم.
[2:42]یک مهراق به این سمت، سمت راست و یک مهراق دیگر به سمت چپ بگذار ما مهراقها را هم برای شما مشخص کنیم. اه
[3:10]خوب خب خیره یک ذره این را کوچکتر بگیریم. خب خب خیره این خب حال این یک دانه تیر از رسم از این ها.
[3:59]این دو تا مهراق است. و این دو تا هم مرکز انحنا است. خب این مهراق هایش F. مرکز انحنا C. حالا سمت راست. سمت چپ Fʼ و Cʼ.
[4:20]یادتان باشد که ما در عدسیه محدب وقتی که اینها را رسم میکنیم فاصله شان با هم مساوی است.
[4:30]یعنی فقط بخاطر تفاوت شان. F مساوی به Fʼ است و در عین حال C هم مساوی به چی است؟ Cʼ است.
[4:39]یعنی کاملا با همدیگر مساوی است. نکتهی دیگری که بسیار مهم است او این است که اگر ما یک تعداد شعاعات را
[4:47]موازی به محور اصلی بالای عدسیه محدب بتابانیم این شعاعات بعد از عبور از عدسیه
[4:57]از کجا عبور میکنند؟ از مهراق عبور میکند. خب ما یک عدسیه دیگر را اینجا رسم میکنیم. یک عدسیه باریک دیگر را.
[5:09]و رنگ ازی را هم تغییر میدیم. خب اگر فرض بکنیم که ما بازم اه محور اصلی را اینجا رسم بکنیم.
[5:28]بخاطری که این ضرورت است. و خط محور اصلی را هم دفعه یک ذره کوچکتر در نظر میگیریم.
[5:41]خب این محور اصلی شد. بعد از او در اینجا چی میکنیم؟ مهراق را تعیین میکنیم. این هم مهراق است. F است.
[5:53]و این هم چی است؟ مرکز انحنا است. خب خب حالا اگر ۱۰ شعاع نوری موازی به محور اصلی
[6:15]خب ما دو تا را در نظر میگیریم. بخاطر اینکه وقت ضایع نشود. ما دو تا شعاع را در نظر میگیریم. موازی به محور اصلی.
[6:24]خب یک شعاع و یک شعاع دیگر بالاتر از این در نظر میگیریم. اه این هم دیگر شعاع.
[6:38]خب این دو تا شعاع بعد از این که اه عبور میکنند از عدسیه انکسارش از کجا تیر میشود؟
[6:50]بعد از انکسار اینها از مهراق عبور میکنند. خب این ذره این طرفش را هم رسم میکنم برای شما عزیزان.
[7:09]خیلی خب. حالا این این نقطه عبارت است از چی است؟ عبارت از مهراق است یا فوکس که F از کلمه فوکس گرفته شده.
[7:19]یک دسته شعاع نور موازی به محور اصلی بالای عدسیه محدب میتابد. بعد از عبور از عدسیه تمام از این نور در مهراق جمع میشود.
[7:34]و ایرانی ها این نقطه را به نام کانون یاد میکنند. اگر شما یک زمان ویدیوهای ایرانی را گوش بکنید و یا کتابهای ایرانی را اگر مطالعه بکنید. آنها مهراق نمیگویند کانون میگویند. آنها میگویند مهراق کلمه عربی است. خب.
[7:50]از همون خاطر است که اه باز اه همین عدسیهی محدب را به نام عدسیه متقارب هم یاد میکنند.
[8:00]عدسیه چی؟ عدسیه متقارب. متقارب یعنی نزدیک کننده. چرا چون بعد از عبور از عدسیه شعاعات نور در مهراق چی میشه؟ جمع میشه.
[8:18]نام دیگه اش به نام عدسیه چی است؟ متقارب است. تا این قسمت خب کسی مشکل نداشت. نی؟
[8:40]استاد ببخشید صدایتان قطع وصل میشود.
[8:47]من براتون گفتم گفتم تا این قسمت کسی مشکل نداره نی؟ من تصویر خود را قطع میکنم بخاطری که صدا قطع نشود.
[9:00]خب تا این قسمت کسی مشکل نداشت. ببینید بچهها نکات که ما خدمت شما عرض کردیم گفتیم اول عدسیه محدب را در نظر میگیریم. عدسیه محدب الطرفین دارای دو تا مهراق است. دارای دو تا مرکز انحنا است.
[9:14]سمت راستش مهراق و مرکز انحنا را به F و C نشان دادیم. سمت چپ را به Fʼ و Cʼ نشان دادیم. یادتان باشد که اینها با همدیگر هیچ تفاوت ندارد. F مساوی به Fʼ است و C مساوی به Cʼ است. در مرحله بعدی اه
[9:31]یک دسته شعاع نوری موازی به محور اصلی اگر بالای عدسیه محدب بتابد بعد از عبور از عدسیه این شعاع نوری همدیگر را در مهراق چی میکند؟ قطع میکند. بنابراین عدسیه محدب الطرفین را به نام عدسیه متقارب هم یاد میکنند.
[9:53]خب نکته دیگری که ما خدمت شما عزیزان میخواهیم عرض بکنیم آن نکته این است که شما اینها را دیدید.
[10:04]مثلا مهراق را شما خودتان توسط تجربه میتوانید پیدا کنید. عینک ذره بین که ما در کلان ها و پدر کلان های شما استفاده میکند. اگر کدام روز برده باشید همین عینک ذره بین را در مقابل نور آفتاب قرار بدهید.
[10:17]بعد میتوانید توسط همین عینک ذره بین کاغذ، چوب، هر چیز خشک را شما در بدهید. کدام روز این کار را کردید یا نه؟
[10:30]در حقیقت شما زمانی که فرض کنیم کاغذ یا چوب یا بوته را زیر عینک ذره بین ماندهاید.
[10:37]عینک ذره بین را در مقابل نور آفتاب بالا و پایین میدهید تا این که شعاع نور تبدیل شوند به یک نقطه بسیار روشن. همو نقطه روشن در حقیقت همین مهراق است که ما صحبتش میکنیم. صحیح است؟
[10:52]و حتی دانشمندان یک زمان یک تعداد از دانشمندان در قطب جنوب رفته بودند. اینها به اصطلاح کبریت شان تمام شده بود.
[11:02]فندک هم نداشت. چیزی نداشت که آتش روشن بکنه. باز چون اینها دانشمندای فیزیک و علوم طبیعی را اینها خواندن.
[11:13]یکی از این دانشمندان یک فکر بسیار خلاقانه در ذهن اش رسید. گفت: اگر فردا آفتاب بیاید من میتوانم برای شما آتش روشن کنم.
[11:21]گفت: تو چطور میتوانی آتش روشن کنی؟ در حالی که ما نه کبریت داریم اه یا گفته پاکستانی ها ما چیز
[11:30]و نه فندک داریم. هیچ آتش ما نداریم. گفت: من روشن میکنم. این رفت چکار کرد؟ این رفت اه داخل یک کاسه، یک جام
[11:44]آو انداخت. این را در بیرون ماند که یخ بزنه. فردا باز همین یخ زده را در مقابل نور آفتاب گرفت. این طرف اش یک چند دانه پارچه کاغذ خشک و چوب و گپها ماند.
[11:57]این را در مقابل نور آفتاب گرفت. چون او یخ زده بود نی، مثل عدسیه واری شده بود. اون تو یخ زده. باز نور را از این که تیر کرد متمرکز شد و اونجا باز آتش روشن کرد.
[12:11]و شما حتما هم با عینک ذره بین اینها کدام چیز را در دادید نی؟ یا مثلا از همین عدسیه های را شاید در خانه داشته باشید دسته داره
[12:23]چوکا تک داره. از او عدسیه ها اه شاید استفاده کرده باشید برای آتش روشن کردن. اونمو نقطه روشن و نورانی
[12:34]و بسیار قوی. اونمو نقطه مهراق است. از همون خاطر است اگر شما کدام روز همین وسیله در دست تان آمد
[12:44]اونمو نقطه روشن را تا خود سطح ازی را اندازه بگیرید. این می شود فاصله مهراقی. خیلی خب عزیزان.
[12:54]بحث دیگری که ما داریم ترسیم در عدسیه های محدب. خب
[13:04]منظور از ترسیم چی است؟ ترسیم ترسیم اشعه.
[13:09]ترسیم اشعه در عدسیه های محدب. چرا اصلا ما رسم میکنیم؟ بخاطر این که ما باید تصویر را پیدا بکنیم. درست است؟
[13:19]برای دریافت تصویر ما باید اشعه ها را رسم بکنیم. حالا ما باز هم عدسیه ها را یک عدسیه محدب را در نظر میگیریم.
[13:46]استاد کمی خوب شد. استاد دیگه شد استاد صدات قطع و وصل شد.
[14:22]ما تشریح میکنم خیر است. فقط حال سیل کنین.
[14:50]ترسیم اشعه در عدسیه های محدب. ترسیم اشعه در عدسیه های محدب. فرض کنید اینجا چی است؟ اینجا مهراق است.
[15:05]و این قسمتش هم مرکز انحنا است. در اینجا هم اینجا مهراق است. و اینجا هم چی است؟ مرکز انحنا است. خب. حالا اولین اشعه را رسم میکنیم.
[15:23]اولین اشعه را که رسم میکنیم. بنابراین خب. جسم را هم رسم میکنیم بچهها. جسم را اینجا من به این شکل رسم میکنم.
[16:38]این هم جسم است. خب یک جسم دیگر را هم در اینجا در نظر میگیریم. به این شکل. خب. حال شعاع نوری را رسم میکنیم.
[17:59]خیلی خب بچهها. من هر کدام از این قانون را در پلو خودش نوشته میکنم. صحیح است؟
[18:07]صدای من را شما دارید؟ خب. شعاع اول: اگر شعاع نوری موازی به محور اصلی بالای عدسیه بتابد بعد از انکسار از مهراق عبور مینماید.
[19:18]این را نوشته کنید. شعاع دوم: اگر شعاع نوری بالای راس مرکز اپتیکی عدسیه بتابد بدون انکسار عبور مینماید.
[21:12]استاد نمیشه دوباره استاد بگین چون صداتون قطع و وصل شد نفهمیده نشد. صحیح است. این را ما براتون میگم. با شما شعاع را رسم میکنم.
[22:25]خب. صدای من میاد؟ بله استاد. خب. گوش کنید بچهها. ما چهار تا شعاع را برای رسم کردن تصویر داریم.
[22:34]از این چهار تا شعاع دو تایش را رسم کردیم. شما هم شکل اش را بگیرید هم شعاعات را. شعاع اول. اگر شعاع نوری موازی به محور اصلی بالای عدسیه بتابد بعد از انکسار از مهراق عبور مینماید. این را شما در رسم هم اینجا واضح میبینید.
[22:54]شعاع نوری ما رسم کردیم و این موازی به محور اصلی بالای عدسیه تابیده. بعد از دو تا انکسار از مهراق عبور کرده.
[23:04]شعاع دوم. اگر شعاع نوری بالای راس مرکز اپتیکی عدسیه بتابد بدون انکسار عبور مینماید. در اینجا شما میبینید که شعاع نوری در کجا تابیده؟ بالای مرکز اپتیکی عدسیه.
[23:30]مرکز اپتیکی عدسیه این بخاطر اینکه تقریبا در این قسمت عمود است.
[23:38]این دو تا شعاع. این دو تا شعاع. حالا این دو تا را گرفتین؟ یعنی تمام رسم تصویر بستگی به همین دو تا چهار تا شعاع داره.
[24:00]که دو تایش را حالا باز ما در پایین رسم میکنیم. خب اه اسکرین شات گرفتین بچهها؟ خب. صحیح است. میریم دو تا شعاع دیگر را.
[24:16]این صفحه را بالا میبریم. دو تا شعاع دیگر را هم رسم میکنیم. خب. شعاع سومی و چهارمی این خیلی مهم است این شعاعات.
[25:35]خب در این قسمت ما فرض بکنیم این اینجا مهراق است. و این طرف چی است؟ اینجا مهراق است. و اینجا هم مرکز انحنا است.
[25:49]خب این اینجا مهراق است. و اینجا هم مرکز انحنا است. خیلی خب. حال اگر یک شعاع نوری یک شعاع نوری بیاید از مهراق عبور کنه بالای عدسیه.
[27:00]بتابه. خب. شعاع نوری را حال رسم میکنیم. خیلی خب. شعاع سومی. اگر شعاع نوری از مهراق عبور نموده بالای عدسیه بتابد بعد از انکسار موازی به محور اصلی خارج میشود. شعاع چهارم. اگر شعاع نوری از مرکز انحنا عبور نموده بالای عدسیه محدب بتابد بدون انکسار مسیر خود را ادامه میدهد.
