Nietzsche ve Üstinsan

[0:00]Nietzsche, okunuşu kolay, yazımı zor, anlaşılması ise çok zor olan bir filozof. Kendisi Böyle Buyurdu Zerdüşt kitabında bir konsept ortaya atar. Üst insan. İsmi kadar içeriği de ilginçtir bu konseptin. Nietzsche evrimin insanla bittiğine inanmaz. Evrimin eksik olduğunu düşünür. İnsanların evrimine devam edip bir üst kademeye yani üst insana ulaşabileceğini söyler. Fakat Nietzsche'nin bahsettiği üst insana evriliş popüler kültürdeki insanüstü güce sahip süper kahramanlar gibi değildir. Kendisi insanın fiziksel değil zihinsel evriminin gerçekleşebileceğini savunur ve zihinsel evrimini tamamlayanlara da üst insan der. Peki nedir bu üst insanın sahip olduğu özellikler? İlk olarak üst insan kendi yolundan gider. Üst insan kendini belli otoriteleri, sistemlere ve inançlara ait hissetmez. Bu değerleri reddeder ve kendi ideallerini her türlü değerden üstün tutar. Bu sebeptendir ki hayatlarının bir döneminde toplum tarafından dışlanan yalnız ve uyumsuz kimseler olabilirler. Ama onlar için kendi yolunda tek başına yürümek, başkalarının yolunda toplumla iç içe yürümekten çok daha anlamlıdır. Üst insan acı çekmekten çekinmez. Zaten kendi yolunda yürüyen birisi olduğu için oldukça fazla acıyla karşılaşacağının farkındadır kendisi. Fakat onun için acı çekmek kendi yolunda gitme cesareti gösterdiğinin bir kanıtıdır. Hatta acı çekmenin iyi şeylerin gerekli bir parçası olduğuna inanır. Aynı zamanda Nietzsche alkol ve uyuşturuculara da oldukça karşıdır. Çünkü bunlar çekilen acıyı hafifletirler, uyuştururlar. Oysa Nietzsche'ye göre acı tüm çıplaklığıyla hissedilmelidir. Üst insan bencildir. Nietzsche insanların özünde bencil varlıklar olduğunu düşünür. Fakat insanların bencilliği reddetmesi yerine bencil doğalarını benimseyip kendilerini üst insan yapmasını ister. Nietzsche'nin bahsettiği bencillik başkalarının hakkını yiyen, çıkarcı bir bencillik anlayışı değildir. Nietzsche insanın kendi hayatını yönetme hakkını arama ve kendi yolundan gitme bencilliğini göstermesini ister. Kısacası bencil olmak kendin olmaktır üst insan için. Üst insan tehlikeli yaşar. Nietzsche her insanın tehlikeli yaşaması gerektiğini düşünür. Çünkü ancak tehlike durumunda insan gelişebilir. Hatta insanı hayvan ve üst insan arasında gerilmiş bir ip olarak görür. Bir nevi köprü misali. Üst insan olmak isteyen kişi bu tehlikeli yolculuğu tamamlamalı, ipin üzerinden karşı tarafa geçmelidir. Nietzsche'nin tehlikeli yaşamaktan kastı arabayla hız yapmak veya aslanla kapışmak değildir. Onun bizden istediği tehlike konfor alanından çıkma cesareti göstermektir. Üst insan sadece bu dünyaya odaklanır. Herhalde Nietzsche'nin bir tanrı tanımaz olduğunu söylememe gerek yok. Tanrı öldü diyen birinin inançlı olmadığı belli. Dolayısıyla öbür dünya, cennet cehennem gibi kavramlara da inanmaz kendisi. Ve üst insandan da yalnızca yaşadığı dünyaya odaklanmasını ister. Üst insan için bu dünya onun tek şansıdır. Elinden gelen en iyi performansı sergileyerek bu şansı iyi kullanmalıdır. Evet Nietzsche gerçekten tartışmalı bir figür ve o dönemlerde ortaya attığı bu aykırı konseptin kilise ve Hristiyanlar tarafından ne kadar tepki çektiğini söylememe gerek bile yok. Kilise insanlara İsa'nın yolundan gidin derken Nietzsche kendi yolunuzdan gidin der. Kilise bencil olmayın derken Nietzsche bencil doğanızı kabullenin der. Kilise öbür dünyayı, cenneti, cehennemi düşünün derken Nietzsche yalnızca bu dünyayı düşünün der. Üstelik kendisi bu konseptlere tepkilerin geleceğini bildiğinden iddia ederim ki benim üst insan dediğime siz şeytan diyeceksiniz demiştir daha kitabını yazarken. Ayrıca üst insanın özelliklerine bakarsak iyi karakterlerin yanında kötü karakterlerin de üst insan sınıfına girebildiklerini görebiliriz. Hatta Nietzsche'den etkilenenlerden birisi de Hitler'dir. Kendisi Nietzsche'ye büyük bir ilgi duyar ve üst insan konseptinden etkilendiği açıktır. Fakat bir noktaya açıklık getirmek gerekir ki Nietzsche bu üst insan konseptiyle ne bir faşist yaratmak ne de kötülere cesaret vermek ister. Onun asıl amacı kendi deyimiyle Tanrı öldükten sonra ortaya çıkan anlamsızlığa bir çözüm getirmek, bir insanın tüm potansiyelini ulaşmasını sağlayıp hayata anlam katmaktır. Üst insan gerçekten tartışmalı bir konsept. Ucu biraz açık bırakıldığı için tehlikeli yerlere çekilebiliyor. Nietzsche'nin bu fikirlerine katılıp katılmamak tabii ki size kalmış. Ama o dönemlerde bu kadar hassas konulara inme cesareti göstermesi bile onun ne kadar özel bir filozof olduğunu kanıtlıyor.