[0:09]ประเทศ ไทย กำลัง อยู่ ใน ช่วง เปลี่ยน ผ่าน แต่ น้อย คน นัก ที่ จะ ได้ อ่าน และ เข้า ใจ รัฐธรรมนูญ ทั้ง ฉบับ แล้ว เรา จะ ปฏิรูป ประเทศ กัน ได้ อย่าง ไร ถ้า เรา ยัง ไม่ เข้า ใจ รัฐธรรมนูญ ราย การ ของ เรา จะ หยิบ ยก เนื้อหา ยาก ๆ ใน รัฐธรรมนูญ มา พูด คุย แลก เปลี่ยน ให้ เข้า ใจ กัน ได้ ง่าย ๆ แบบ ไม่ ต้อง ปีน กระได ฟัง ง่าย ๆ บ้าน ๆ ใน ราย การ รัฐธรรมนูญ กลางแปลง โดย ทั่วไป ใน รัฐธรรมนูญ จะ เป็น การ บัญญัติ เกี่ยว กับ สิทธิ ของ ประชาชน ใน เรื่อง ต่าง ๆ เอา ไว้ นะ ครับ แล้ว ก็ มี อยู่ สิทธิ อัน นึง ที่ ดู เหมือน ว่า เรา จะ พูด กัน น้อย นะ ครับ ใน บรรดา สิทธิ ต่าง ๆ ก็ คือ เรื่อง ของ สิทธิ ชุมชน
[0:57]ผม อยู่ กับ อาจารย์ นิติยา โพนอก แล้ว ก็ อาจารย์ ปัทมา สุข กระปัง ครับ ขอ เริ่ม ต้น อย่าง นี้ ครับ อาจารย์ นิติยา ครับ สิทธิ ชุมชน คือ อะไร ครับ ถ้า เรา พูด ถึง ความ หมาย ของ คำ ว่า สิทธิ์ เนี่ย สิทธิ์ ก็ หมาย ถึง อำนาจ ที่ มี โดย ชอบธรรม ซึ่ง อำนาจ เนี้ย ใคร จะ มา ขัดขวาง การ ใช้ ไม่ ได้ นะ คะ ส่วน คำ ว่า ชุมชน เนี่ย เรา ลอง นึก ภาพ เอ่อ ชุมชน ชนบท ที่ เรา อยู่ ใน ชุม ตาง จังหวัด ต่าง ๆ นะ คะ ก็ จะ เห็น ความ เป็น อยู่ ที่ แบบ ไม่ เป็น แบบ แผน คือ เป็น กลุ่ม คน ที่ มา อยู่ ร่วม ร่วม กัน นะ คะ โดย ไม่ จำเป็น จะ ต้อง มี วัตถุประสงค์ เฉพาะ ที่ ชัดเจน ที นี้ พอ มา รวม เป็น คำ ว่า สิทธิ ชุมชน ขึ้น มา เนี่ย ก็ คือ เป็น อำนาจ ของ กลุ่ม บุคคล ที่ มา อยู่ รวม กัน นะ คะ และ อำนาจ เนี้ย ก็ คือ เป็น อาจ จะ เป็น อำนาจ ใน การ บริหาร จัด การ ทรัพยากร ใน ชุมชน ร่วม กัน ค่ะ ที นี้ แปล ว่า มัน ต้อง มี ความ สำคัญ เวลา ที่ เรา พูด ถึง เรื่อง สิทธิ ชุมชน มัน มี ความ สำคัญ ยัง ไง กับ เรา ฮะ อ่า ถ้า เรา พูด ถึง คำ ว่า ประชาธิปไตย ก็ คือ ความ เตรี่ ความ อ่า ปัจเจกชน แต่ ถ้า เป็น ชุมชน ปุ๊บ ก็ จะ เป็น กลุ่ม บุคคล ที่ มา อยู่ ร่วม กัน ใน ทาง ความ เป็น จริง แล้ว เนี่ย กฎหมาย ไม่ ได้ รับรอง ความ มี อยู่ ของ ชุมชน ครับ ทำ ให้ ชุมชน ที่ มี อยู่ เดิม เนี่ย เอ่อ ไม่ ได้ รับ การ ยอม รับ ว่า มี ตัว ตน อยู่ ครับ อาจารย์ ปัทมา ครับ ทำไม เรา ถึง ต้อง มา พูด คุย กัน ใน เรื่อง สิทธิ ชุมชน ครับ สิทธิ ชุมชน น่ะ มัน มี เป็น สิทธิ ที่ โดย ธรรมชาติ แล้ว อ่ะ เป็น สิ่ง ที่ มี ติดตัว ของ เอ่อ มนุษย์ ที่ เกิด ขึ้น มา อยู่ แล้ว นะ คะ แต่ พอ มี ระบบ กฎหมาย ระบบ การ อยู่ ร่วม กัน ใน สังคม แล้ว ทำ อย่าง ไร จะ ก่อ ให้ เกิด ว่า การ ยอม รับ นะ คะ ว่า สิทธิ ของ ชุมชน ณ ชุมชน จะ มี สิทธิ ใน การ อะไร บ้าง มาก น้อย แค่ ไหน นะ คะ ก็ คือ ต้อง มี กฎหมาย มา รับรอง ใช่ ค่ะ แล้ว ไอ้ สิทธิ ชุมชน ตรง นี้ นะ ครับ มัน มี อยู่ ใน รัฐธรรมนูญ ไทย มา ตั้ง แต่ เมื่อ ไหร่ ฮะ ก็ คือ ที่ เห็น ชัดเจน เลย ก็ คือ ตั้ง แต่ รัฐธรรมนูญ ฉบับ ปฏิรูป การ เมือง นะ คะ ตั้ง แต่ 2540 เรา มี รับรอง ใน เรื่อง ของ สิทธิ ชุมชน เอา ไว้ แล้ว ว่า ชุมชน ต่าง ๆ ที่ รวม ตัว กัน อยู่ เป็น ชุมชน เนี่ย จะ มี สิทธิ์ ที่ จะ ใช้ ใช้ ประโยชน์ จาก ทรัพยากร ที่ อยู่ รอบ ๆ ของ ชุมชน นั่น เอง อาจ จะ เป็น ดิน น้ำ ป่า นะ คะ ใช้ ประโยชน์ รวม ไป ถึง การ ดู แล รักษา ฟื้นฟู อนุรักษ์ ด้วย แต่ อย่าง ไร ก็ แล้ว แต่ พอ ตั้ง แต่ รัฐธรรมนูญ 2540 เนี่ย ออก มา บังคับ ใช้ สิทธิ ที่ จะ เกิด ขึ้น จริง ใน ทาง ปฏิบัติ เนี่ย มัน ก็ ยัง มี ปัญหา มี อุปสรรค อะไร อยู่ บ้าง แล้ว ก็ พัฒนา ต่อ ยอด มา จน ถึง รัฐธรรมนูญ ฉบับ ปัจจุบัน ครับ ที นี้ อาจารย์ นิติยา ครับ รัฐธรรมนูญ ปี 50 เนี่ย บัญญัติ ใน เรื่อง สิทธิ ชุมชน ไว้ อย่าง ไร บ้าง ฮะ เอ่อ ใน รัฐธรรมนูญ ปี 50 เนี่ย นะ คะ ก็ จะ อยู่ ใน มาตรา ที่ 66 กับ 67 มาตรา ที่ 66 เนี่ย โดย หลัก สาระ สำคัญ เนี่ย ก็ จะ บอก ว่า ชุมชน เนี่ย มี สิทธิ์ ใน การ อนุรักษ์ ฟื้นฟู ประเพณี ของ ของ พื้นที่ ของ ตน น่ะ นะ คะ แล้ว ก็ มี สิทธิ์ ที่ จะ ร่วม ใช้ ร่วม จัด การ ทรัพยากร ธรรมชาติ และ สิ่ง แวดล้อม ที่ อยู่ ใน พื้น ที่ ตน ส่วน มาตรา ที่ 67 เนี่ย โดย หลัก ก็ จะ บอก ว่า พวก คุณภาพ ชีวิต หรือ การ สิทธิ์ ที่ จะ อยู่ ใน สภาพ แวดล้อม ที่ อ่า มี ผล ดี ต่อ สุขภาพ เนี่ย เป็น สิทธิ์ ของ ชุมชน ใคร จะ ละเมิด ไม่ ได้ คือ ถ้า จะ มี โครง การ อะไร ที่ มัน อาจ จะ กระทบ ต่อ คุณภาพ ชีวิต เนี่ย ก็ จะ ต้อง มี การ รับ ฟัง ความ คิด เห็น แล้ว ก็ มี กระบวน การ ที่ ให้ ประชาชน เข้า มา พูด คุย กัน ก่อน นะ คะ อือ จริง ๆ แล้ว มัน พูด ถึง เรื่อง ศิลปะ วัฒนธรรม ใช่ ใช่ ความ เป็น อยู่ รวม ไป ถึง คำ สำคัญ ที่ มาตรา นึง ใน รัฐธรรมนูญ เขียน ไว้ คือ คุณภาพ ชีวิต ใช่ มั้ย ฮะ ค่ะ อาจารย์ ปัทมา ครับ ถ้า เรา มี เรื่อง ของ สิทธิ ชุมชน แล้ว เนี่ย นะ ครับ คุณภาพ ชีวิต ของ ประชาชน จะ ดี ขึ้น ได้ อย่าง ไร บ้าง ครับ ก็ คือ ใน มุม ของ ภาค ประชาชน หรือ ชุมชน นั่น เอง นะ คะ ชุมชน รับ รู้ ว่า ตัว เอง มี สิทธิ์ ที่ จะ อยู่ กับ ป่า นะ คะ ป่า ที่ เรียก ว่า ป่า ชุมชน ที่ เขา ใช้ สอย อยู่ ใน ชีวิต ประจำ วัน ควบ คู่ ไป กับ การ ดู แล อนุรักษ์ ฟื้นฟู ก้าว หน้า ถึง ขั้น พยายาม รวม ตัว กัน เพื่อ จะ เสนอ ร่าง กฎหมาย ที่ เรียก ว่า ร่าง กฎหมาย เอ่อ พระราชบัญญัติ ป่า ชุมชน คือ เหมือน กับ ว่า รัฐธรรมนูญ เนี่ย เปิด ช่อง เอา ไว้ รับรอง สิทธิ์ เอา ไว้ ใช่ ค่ะ แล้ว แต่ ว่า มัน ก็ ยัง มี ช่อง ว่าง ที่ เป็น ปัญหา อยู่ ใช่ ไหม ครับ ใช่ ค่ะ อาจารย์ นิติยา ครับ ที่ ผ่าน มา เรา มี ปัญหา เกี่ยว กับ เรื่อง สิทธิ ชุมชน อย่าง ไร กัน บ้าง ครับ ปัญหา ประเด็น แรก เนี่ย นะ คะ เรื่อง ที่ ว่า รัฐ ขาด ความ รู้ ความ เข้า ใจ เกี่ยว กับ ชุมชน เนี่ย ใน ตอน แรก เลย เนี่ย เอ่อ ระบบ กฎหมาย สมัย ใหม่ ของ เรา เนี่ย นะ คะ ก็ มี แนว โน้ม ที่ จะ พยายาม รวม อำนาจ ไว้ ที่ ศูนย์ กลาง ก็ เลย ทำ ให้ เรา มี กฎหมาย หรือ กลไก เนี่ย ที่ ค่อน ข้าง จะ ควบ คุม เพราะ ว่า รัฐ ต้องการ ที่ จะ ควบ คุม การ ใช้ ทรัพยากร เพราะ ว่า ทรัพยากร มัน เริ่ม จะ หมด ไป นะ คะ แล้ว ก็ จำนวน คน ที่ เพิ่ม มาก ขึ้น ก็ เลย จำเป็น จะ ต้อง มี กฎหมาย ที่ ควบ คุม การ ใช้ ขึ้น มา แล้ว ประเด็น ต่อ มา ก็ คือ ปัญหา เรื่อง ความ ขัดแย้ง กัน ของ ตัว บท กฎหมาย อย่าง เช่น พระ ราชบัญญัติ ป่า ไม้ ตั้ง แต่ 2481 อย่าง เงี้ย ค่ะ เอ่อ ก็ จะ ไม่ มี เนื้อหา ที่ เอ่อ ให้ การ คำนึง ถึง สิทธิ ชุมชน สัก เท่า ไหร่ นะ คะ ปัญหา ประการ ต่อ มา ก็ คือ ขาด กฎหมาย เฉพาะ เกี่ยว กับ สิทธิ ชุมชน อย่าง เช่น กฎหมาย ว่า ด้วย ผังเมือง ที่ บอก ว่า การ จะ จัด พื้นที่ ใด ๆ ให้ คำนึง ถึง ความ เป็น พื้นที่ ของ ชุมชน
[6:17]แต่ ว่า มัน ไม่ มี กฎหมาย ที่ บอก ว่า จะ ต้อง ทำ 1 2 3 4 5 ที่ เป็น กฎหมาย กลาง ใช่ ค่ะ มัน ไม่ มี ช่อง ทาง เอา ไว้
[6:26]ปัญหา ประการ ต่อ มา ก็ คือ การ เอื้อ ประโยชน์ เฉพาะ กลุ่ม คือ พวก ระบบ อุปถัมภ์ ต่าง ๆ หรือ ว่า คน ที่ สามารถ เข้า ถึง ทรัพยากร ได้ เนี่ย ก็ จะ ได้ เข้า ถึง มาก กว่า คือ ห้าม ชุมชน เข้า ไป ใช้ พื้นที่ ป่า เข้า ไป ตัด ป่า ไม้ แต่ ว่า ให้ สัมปทาน เอกชน ไป ทำ ป่า ไม้ ได้ อย่าง เงี้ย ค่ะ อาจารย์ ปัทมา ครับ เอา ง่าย ๆ เลย นะ คะ กฎหมาย ที่ จะ ต้อง ออก มา รอง รับ รัฐธรรมนูญ เรา ยัง ไม่ มี กฎหมาย ที่ ว่า ด้วย เรื่อง นี้ โดย ตรง ถ้า ถ้า ให้ สรุป ก็ คือ ว่า ใน มุม มอง ของ ภาค รัฐ เอง นะ คะ ใน ฝ่าย นิติบัญญัติ ที่ ออก กฎหมาย เนี่ย อาจารย์ ก็ ขอ สรุป ว่า เอ่อ ยัง ไม่ ได้ เตรียม ตัว พร้อม และ ยอม รับ บท บัญญัติ ของ รัฐธรรมนูญ ที่ ให้ สิทธิ์ ตรง นี้
[7:33]คือ ฝ่าย บริหาร ไม่ ค่อย ให้ ความ สำคัญ ใน ส่วน ของ ตุลาการ เอง ส่วน ของ ตุลาการ เอง ส่วน นี้ ก็ มอง ผิว เผิน เนี่ย ก็ อาจ จะ ไม่ คิด ว่า ไม่ มี ปัญหา นะ คะ แต่ เท่า ที่ ลอง สำรวจ ดู คำ พิพากษา ของ ศาล นะ คะ สิทธิ ของ ชุมชน กับ อ่า อำนาจ ใน การ บริหาร จัด การ ภาค รัฐ ที่ จะ ดู แล นะ คะ สงวน รักษา ไว้ ซึ่ง ทรัพยากร ธรรมชาติ เนี่ย สมดุล ตรง นี้ มัน ยัง มอง ไม่ เห็น นะ คะ คำ พิพากษา ของ ศาล ที่ ออก มา มัน ก็ เลย อาจ จะ จะ มอง ว่า บาง ที เนี่ย ก็ เอ๊ะ แล้ว สิทธิ ชุมชน ที่ รัฐธรรมนูญ รับรอง เนี่ย ใน ความ เป็น จริง มัน ยัง มี ได้ ไม่ เต็มที่ แต่ มุม ตรง นี้ ก็ ไม่ ได้ ไม่ ได้ ไม่ ได้ เหมา ทั้ง หมด อ่ะ นะ คะ ใน มิติ ใหม่ ๆ ก็ เริ่ม เกิด ขึ้น บ้าง เพราะ ว่า เท่า ที่ ดู เนี่ย คำ พิพากษา ของ ศาล นะ คะ ก็ จะ มี บาง ส่วน ที่ ยอม รับ รู้ ใน สิทธิ ของ ชุมชน เหมือน กัน อาจารย์ นิติยา ครับ ถ้า เรา จะ ทำ ให้ เรื่อง สิทธิ ชุมชน เกิด ผล ใน ทาง ปฏิบัติ นะ ครับ มัน มี แนว ทาง ที่ จะ ทำ ให้ เกิด ผล อย่าง ไร ได้ บ้าง ครับ คือ แนว ทาง แรก ที่ อยาก จะ เสนอ นะ คะ ก็ คือ การ ใช้ กระบวน การ พูด คุย คือ เป็น กระบวน การ ทาง ประชาธิปไตย ที่ จะ ต้อง นำ ทุก ภาค ส่วน น่ะ นะ คะ มา คุย กัน วิธี นี้ นะ คะ มัน ก็ มี ข้อ ดี ที่ จะ ทำ ให้ อ่า พอ มา คุย กัน ก็ จะ ได้ รู้ จัก มุม มอง ของ แต่ ละ คน แล้ว ก็ จะ เข้า ใจ ซึ่ง กัน และ กัน ว่า แต่ ละ คน ต้องการ อะไร แล้ว ก็ ยอม รับ สิ่ง ที่ เขา ต้องการ ได้ มาก น้อย แค่ ไหน แต่ ว่า ข้อ เสีย ของ มัน ก็ คือ ถ้า คน ที่ เกี่ยว ข้อง แล้ว จะ ต้อง เข้า มา แต่ ไม่ เข้า มา กระบวน การ นี้ มัน ก็ ไม่ เกิด
[8:59]แล้ว ก็ มัน จะ ต้อง มี จัด โดย คน ที่ เป็น กลาง พอ ที่ ทุก ฝ่าย ยอม รับ อ่ะ ค่ะ อาจารย์ ปัทมา คิด ว่า แนว ทาง แบบ นี้ มัน ยัง ไง อ่ะ เป็น ไป ได้ หรือ ว่า มัน มี ข้อ จำกัด มาก ยัง ไง ฮะ ก็ คือ ว่า หน่วย งาน ที่ ที่ เกี่ยว ข้อง หรือ หน่วย งาน ที่ ตระหนัก ว่า มัน เป็น ปัญหา ตรง เนี้ย ก็ อาจ จะ ต้อง เข้า ไป เสริม สร้าง ศักยภาพ นะ คะ ว่า ทำ อย่าง ไร หรือ เป็น คล้าย ๆ แกน ประสาน อ่ะ นะ คะ ให้ เกิด การ พูด คุย การ ที่ เรา ชวน คน ที่ เกี่ยว ข้อง กับ ประเด็น เหล่า เนี้ย มา นั่ง พูด คุย แล้ว ก็ มี มี คน กลาง อ่ะ นะ คะ คล้าย ๆ หา ทาง ออก ร่วม กัน ให้ เขา ว่า เขา จะ อยู่ ร่วม กัน ได้ ยัง ไง เนี่ย ก็ เป็น วิธี นึง แต่ อย่าง ไร ก็ แล้ว แต่ เรา คง จะ ต้อง อ่า มอง ใน หา วิธี ใน การ ที่ จะ ป้องกัน และ แก้ไข ปัญหา ใน เชิง ระบบ รัฐบาล หรือ หน่วย งาน ภาค รัฐ เนี่ย ต้อง ทำ ด้วย ว่า แผน นิติบัญญัติ แห่ง ชาติ ก็ คือ รัฐบาล ที่ จะ เข้า มา บริหาร ประเทศ น่ะ นะ คะ ก็ จะ ต้อง บอก ว่า คุณ ลอง ต้อง ให้ หน่วย ราชการ สังกัด ต่าง ๆ ซิ กรม ป่า ไม้ กรม อุทยาน หรือ แม้ แต่ อะไร นะ คะ ที่ เกี่ยว ข้อง กับ การ ดู การ จัด การ จัด สรร ทรัพยากร ธรรมชาติ เนี่ย เสนอ มา ซิ ว่า กฎหมาย อะไร ที่ จำเป็น ที่ จะ ต้อง ออก เพื่อ ให้ มัน มี การ ป้องกัน และ แก้ไข ปัญหา ที่ มัน มี อยู่ สังคม กำลัง เผชิญ อยู่ เนี่ย กลไก เนี่ย จริง ๆ หลัก การ ดี มาก เลย ตั้ง แต่ 40 มา แล้ว นะ คะ แต่ อย่าง ไร ก็ ตาม มัน ก็ ยัง ไม่ เกิด ผล ใน บ้าน เรา อย่าง ชัดเจน ที นี้ ตรง เนี้ย แนว มัน มี แนว ทาง อื่น อีก มั้ย ครับ คือ ใน เชิง นโยบาย ใน เชิง การ ปฏิรูป ระบบ กฎหมาย เนี่ย เพื่อ ทำ ให้ เรื่อง สิทธิ ชุมชน มัน เกิด ขึ้น จริง ฮะ ก็ คือ เป็น การ ใช้ กลไก ด้าน กฎหมาย ขอ เสนอ เป็น 2 2 ขั้น แล้ว กัน นะ คะ ขั้น แรก เลย คือ จัด ทำ กฎหมาย กลาง ขึ้น มา ว่า ด้วย สิทธิ ชุมชน ซึ่ง ใน กฎหมาย นั้น เนี่ย อาจ จะ บอก ว่า สิทธิ ชุมชน คือ อะไร ใน ขอบ เขต กว้าง ๆ นะ คะ แล้ว ก็ สิทธิ์ ของ ชุมชน เนี่ย สามารถ ทำ ได้ แค่ ไหน แล้ว ใน กระบวน การ ของ การ ใช้ สิทธิ์ เนี่ย ทำ อะไร ได้ บ้าง ครับ ส่วน อัน ที่ 2 ที่ อยาก เสนอ ก็ คือ ถ้า ใน ระยะ ยาว เนี่ย ก็ อยาก จะ ให้ มี การ ทบ ทวน ตัว บท กฎหมาย ที่ เกี่ยว กับ ทรัพยากร ธรรมชาติ และ สิ่ง แวดล้อม ทบ ทวน ว่า ตัว ไหน มี ความ ซ้ำ ซ้อน กัน ก็ ปรับ ซะ ให้ มัน เป็น ปัจจุบัน ครับ ซึ่ง แนว ทาง ที่ 2 เนี่ย ก็ อาจ จะ เป็น ไป ได้ ยาก นิด นึง อือ ใน ส่วน ของ ชุมชน แล้ว ก็ ประชาชน ที่ อยู่ ใน ชุมชน นั้น ๆ น่ะ นะ ครับ มัน จำเป็น หรือ ไม่ ที่ เรา จะ ต้อง มี มาตรการ หรือ กลไก อะไร ที่ เข้า ไป หนุน เสริม ให้ ให้ ให้ คน เหล่า นั้น นะ ครับ สามารถ ใช้ สิทธิ ของ ชุม ของ ตัว เอง ได้ อย่าง มี ประสิทธิภาพ และ ประสิทธิผล นะ ฮะ ใน กฎหมาย เนี่ย เรา ก็ อาจ จะ กำหนด ด้วย ว่า รัฐ จะ ต้อง พยายาม ส่ง เสริม ศักยภาพ ของ ชุมชน ก็ จะ ต้อง มี การ หนุน เสริม ด้าน ความ รู้ อย่าง เช่น ถ้า จะ ไป จัด การ น้ำ ชุมชน ก็ ควร จะ รู้ ว่า จะ จัด การ น้ำ ใน ภาพ รวม ยัง ไง เพราะ ชุมชน ก็ คง รู้ แค่ ว่า จะ จัด การ น้ำ ใน อ่าง เก็บ น้ำ แค่ ใน ชุมชน ของ ตัว เอง กระบวน การ เรียน รู้ เนี่ย ก็ อาจ จะ เกิด ขึ้น ได้ ใน ระหว่าง ที่ เรา จัด การ พูด คุย ก็ ได้ เพราะ ว่า ใน เวลา เรา พูด คุย ก็ จะ มี ส่วน งาน ของ ภาค รัฐ หน่วย งาน ภาค รัฐ ก็ จะ พูด คุย สิ่ง ที่ ตัว เอง ทำ ชุมชน ก็ จะ ได้ เรียน รู้ ตรง นี้ ไป ด้วย อาจารย์ ปัทมา ครับ กระบวน การ ที่ เรา จะ ไป เสริม สร้าง ความ เข้ม แข็ง ให้ กับ ชุมชน แล้ว ก็ ประชาชน เพื่อ ให้ ใช้ สิทธิ์ ชุมชน ของ ตัว เอง เนี่ย ทำ ยัง ไง ได้ อีก ฮะ ก็ คือ ส่วน แรก เลย คง จะ ต้อง ทำ ความ เข้า ใจ ให้ ตรง กัน น่ะ นะ คะ ว่า สิทธิ ชุมชน ที่ ได้ รับ การ รับรอง ให้ มี สิทธิ์ ตาม รัฐธรรมนูญ มาตรา 66 เนี่ย คือ อยู่ ใน กรอบ ของ อะไร บ้าง นะ คะ แล้ว คุณ จะ ใช้ สิทธิ์ นั้น ได้ อย่าง ไร ถ้า คุณ จะ ใช้ สิทธิ์ นั้น ถ้า ยัง ไม่ มี กฎหมาย เนี่ย ก็ มี อีก ช่อง นึง ที่ เขา อาจ จะ รวม ตัว กัน ใช่ ไหม คะ เข้า ชื่อ เสนอ ร่าง กฎหมาย นะ คะ ก็ เป็น ตัว นึง ที่ จะ กระตุ้น แล้ว ก็ เข้า ไป มี ส่วน ร่วม กับ ภาค รัฐ ใน การ ที่ จะ ออก กฎหมาย นะ คะ ชุมชน เอง ก็ ต้อง มี ความ อด ทน ถึง แม้ รัฐธรรมนูญ กฎหมาย สูง สุด ยอม รับ แล้ว เนี่ย แต่ มัน ยัง ไม่ เกิด ผล เรา ก็ ต้อง เดิน ต่อ เดิน หน้า ต่อ นะ คะ แต่ อย่าง ไร ก็ ตาม ใน ส่วน ของ ภาค รัฐ เอง ยัง ไง ก็ ต้อง ปรับ ทัศนคติ ยอม รับ สิทธิ ยอม รับ การ มี ส่วน ร่วม ตรง นี้ ทำ อย่าง ไร ให้ สิทธิ ของ เค้า นั้น น่ะ มัน เป็น ประโยชน์ และ เป็น ไป เพื่อ ให้ เกิด การ อนุรักษ์ ทรัพยากร นะ คะ ให้ มี ทรัพยากร ใช้ อย่าง ยั่งยืน ต่อ ไป อำนาจ ใน การ ออก กฎหมาย ก็ เช่น กัน ถ้า ประชาชน เข้า มา เสริม เนี่ย จะ เป็น แง่ ดี ด้วย ซ้ำ ไป ที่ ทำ ให้ อ่า นัก การ เมือง ส.ส. ส.ว. ที่ อยู่ ใน สภา ได้ มี มุม ที่ กว้าง ขึ้น ว่า เอ๊ะ จริง ๆ สังคม เรา ยัง ขาด กฎหมาย เรื่อง อะไร ซึ่ง กฎหมาย เป็น เครื่องมือ เครื่องมือ เดียว เท่า นั้น เอง นะ คะ เครื่องมือ อื่น ๆ ยัง มี อยู่ ที่ จะ ทำ ให้ เกิด การ พูด คุย และ ใช้ ประโยชน์ มัน อย่าง ยั่งยืน และ คุ้ม ค่า ครับ เอา ละ ครับ ขอ อนุญาต เสริม ได้ ไหม คะ เกี่ยว กับ กระบวน การ ของ ภาค ประชาชน คือ อยาก จะ เสนอ ว่า ชุมชน ควร จะ มี การ เก็บ ข้อ มูล ประวัติศาสตร์ ของ ชุมชน ไว้ เพื่อ เผื่อ ว่า ใน อนาคต จะ ได้ ใช้ ใน ทาง ศาล อย่าง เช่น กรณี เอ่อ ชุมชน บอก ว่า ตัว เอง อยู่ ใน พื้น ที่ นี้ มา ก่อน พื้นที่ ป่า ป่า สงวน เนี่ย แล้ว มา ประกาศ พื้นที่ ป่า ทับ ซ้อน ที่ ชั้น ทำไม อัน นี้ มัน อาจ จะ ต้อง มี การ พิสูจน์ ใช่ ไหม คะ ว่า มี การ อยู่ มา ก่อน จริง หรือ เปล่า อัน เนี้ย ก็ จะ ต้อง มี การ เก็บ ควร จะ มี การ เก็บ รวบรวม ข้อ มูล ตรง นี้ ไว้ ครับ ที นี้ อยาก ให้ ทั้ง 2 ท่าน นะ ครับ ฝาก ว่า ถ้า เรา จะ จำเป็น จะ ต้อง มี การ ปฏิรูป รัฐธรรมนูญ กัน อีก สัก ครั้ง นึง เรื่อง สิทธิ ชุมชน ควร บัญญัติ อย่าง ไร ใน รัฐธรรมนูญ ครับ ค่ะ ใน มุม ของ อาจารย์ อาจารย์ คิด ว่า ใน ส่วน ของ รัฐธรรมนูญ เนี่ย เรา ยัง ขาด เครื่องมือ ที่ เป็น กฎหมาย ระดับ พระ ราชบัญญัติ นะ คะ ระดับ พระ ราชบัญญัติ นี้ อาจ จะ เป็น กฎหมาย ที่ เกี่ยว ข้อง กับ สิทธิ ชุมชน โดย ตรง เลย หรือ จะ เป็น การ ทบ ทวน กฎหมาย ที่ มี อยู่ ตรง นี้ คิด ว่า เป็น เรื่อง ที่ จำเป็น เร่ง ด่วน ถ้า เกิด วาระ เรื่อง การ ปฏิรูป เข้า มา เนี่ย เรื่อง นี้ ควร จะ ต้อง หยิบ ยก ขึ้น เหมือน กัน นะ คะ ถ้า แก้ ได้ เนี่ย ปัญหา เรื่อง ความ เป็น อยู่ ปาก ท้อง ของ ประชาชน ก็ จะ ได้ รับ การ คลี่ คลาย อาจารย์ นิธิยา เห็น ด้วย ไหม ครับ ก็ เห็น ด้วย เช่น กัน เลย ค่ะ คือ ต้อง ทำ กลไก ให้ มัน ออก มา รอง รับ ต่อ รัฐธรรมนูญ แต่ ว่า ใน ทาง ปฏิบัติ มัน ก็ ยัง ไม่ เกิด ขึ้น จริง อย่าง แพร่ หลาย อ่ะ ค่ะ ก็ ควร จะ มี กฎหมาย ระดับ รอง อย่าง ที่ อาจารย์ ว่า ครับ วัน นี้ เรา ได้ ความ รู้ พอ สม ควร เกี่ยว กับ เรื่อง สิทธิ ชุมชน แล้ว ก็ สิ่ง ที่ จะ ต้อง ดำเนิน การ ต่อ ไป เพื่อ การ ปฏิรูป ทาง การ เมือง นะ ครับ ต้อง ขอ ขอบคุณ อาจารย์ ทั้ง 2 ท่าน นะ ครับ สำหรับ ข้อ มูล ความ รู้ ใน วัน นี้ ครับ คุณ ครับ
