[0:00]Gói dùng thử 2026 vừa bắt đầu mà chúng ta đã có những gì ạ? Thái và Campuchia thì vẫn đấm nhau, Trung Quốc tập bắn xung quanh Đài Loan. Rồi ông Mỹ trước đấy phaa và Iran bây giờ làm nốt luôn ông Venezuela. Nói chung là 2026 khá bùng nổ đấy. Ngày mùng 3 tháng 1 năm 2026 thì lực lượng đặc nhiệm Mỹ đã đột kích vào Caracas và bắt giữ tổng thống Nicolas Maduro. Cái sự kiện này lập tức làm rung chuyển trật tự chính trị ở Bắc Âu. Một cái chế độ tồn tại hơn 20 năm khép lại trong một khoảnh khắc. Đằng sau cái cú sập này là cả một cái chuỗi sai lầm về mặt kinh tế, xã hội và đối ngoại kéo dài nhiều năm. Một đất nước ngập trong dầu mỏ thì nay bị đẩy sát mép sụp đổ. Và cái câu chuyện Venezuela ấy đã vượt ra khỏi phạm vi Mỹ Latinh, nó phơi bày mặt tối của việc là sống dựa vào tài nguyên. Nhiều dầu nhưng mà quản trị kém ấy thì hậu quả vẫn rất là đắt. Chỉ vài cái chính sách tiền tệ sai hướng thì cũng đủ làm tan rã một cái nền kinh tế trong một thế hệ. Và video này sẽ đi thẳng vào toàn bộ diễn biến đó. Tôi là Nheo và lưu ý là những thông tin dưới đây được chúng tôi tổng hợp và cóp nhặt từ nhiều nguồn nên là nếu có gì sai hoặc cần đính chính, các bạn hãy vui lòng comment bên dưới. Đầu tiên thì chúng ta nói qua một chút về quan hệ Mỹ-Venezuela gần đây đi. Trước khi mọi thứ đổ vỡ thì cần nhớ một điều là quan hệ giữa Hoa Kỳ và Venezuela từng rất là êm đẹp. Trong phần lớn thế kỷ 20 thì hai bên sống dựa vào nhau khá là yên ổn. Mỹ cần năng lượng, Venezuela cần tiền và công nghệ. Thì đầu thế kỷ 20, Venezuela bước lên bản đồ thế giới nhờ có dầu mỏ. Những cái mỏ dầu khổng lồ ở hồ Maracaibo khiến những cái tập đoàn Mỹ như là Standard Oil đổ xô tới. Từ Thế chiến 2 cho tới tận thập niên 1990, Venezuela được xem là cái trạm xăng đáng tin cậy của Washington. Còn với Bắc Mỹ thì dòng dầu này là máu cho cả nền công nghiệp. Tiền từ dầu chảy về, Venezuela phát triển rất là nhanh. Những năm 1970, thu nhập bình quân đầu người của nước này đứng đầu Mỹ Latinh, người dân sống sung túc, tiêu dùng thoải mái, mơ ước của cả khu vực. Nhưng mà chính cái sự giàu lên quá dễ này lại đặt nền móng cho những cái rắc rối về sau. Nền kinh tế dần dần chỉ xoay quanh đúng một thứ là dầu mỏ, nông nghiệp bị bỏ quên, công nghiệp sản xuất teo lại. Cả đất nước sống dựa vào việc là bán tài nguyên thô. Trong kinh tế học thì người ta gọi đây là căn bệnh Hà Lan. Hiểu đơn giản là tiền ngoại tệ vào quá nhiều, đồng nội tệ mạnh lên, hàng trong nước đắt đỏ và cuối cùng là tự bóp nghẹt chính mình. Cuối thập niên 1980 khi mà giá dầu tụt dốc thì vấn đề bắt đầu lộ rõ. Venezuela phải vay IMF và chấp nhận các gói thắt lưng buộc bụng. Hệ quả là bạo loạn xã hội, đỉnh điểm là Caracazo vào năm 1989. Dù vậy thì về thương mại, Mỹ vẫn là đối tác số một, Venezuela vẫn là cây xăng của phương Tây. Cái bước ngoặt thực sự thì đến vào năm 1998, Hugo Chavez đắc cử tổng thống. Ông này mang theo một cái thông điệp rất là dễ nghe là lấy tiền dầu chia lại cho người nghèo. Và cuộc cách mạng Bolivar bắt đầu từ đó. Những năm 2000, giá dầu tăng phi mã, có lúc vượt 100 đô một thùng, Chavez có rất là nhiều tiền trong tay. Tiền này được dùng vào những cái chương trình xã hội lớn chưa từng có, tỉ lệ đói nghèo giảm, giáo dục và y tế được mở rộng. Nhìn bề ngoài thì mọi thứ rất là đi đúng hướng, nhưng mà bên dưới là một mô hình đầy rủi ro. Ở Venezuela thì cái việc quốc hữu hóa doanh nghiệp tràn lan, kiểm soát giá cả, kiểm soát ngoại tệ và thị trường bị bẻ cong từng chút một. Cái sai lầm nặng nhất nó nằm ở ngành dầu khí. Sau cuộc đình công năm 2002-2003, hàng nghìn kỹ sư giỏi của PDVSA đã bị sa thải vì không trung thành chính trị và họ được thay bằng những người mà có đúng lập trường chính trị. Và kể từ đó thì trái tim kinh tế của Venezuela bắt đầu suy yếu. Về đối ngoại thì Chavez lại chọn đối đầu với Mỹ, xích lại gần Cuba, Iran, Nga và Trung Quốc. Những cái bài phát biểu chống Mỹ trở thành thương hiệu của ông này. Và thế là quan hệ ngoại giao lạnh dần. Nhưng mà dầu thì vẫn chảy sang Mỹ vì các nhà máy lọc dầu ở Bờ Vịnh được thiết kế riêng cho dầu siêu nặng của Venezuela. Thế là chúng ta có hai kẻ đối đầu nhưng mà vẫn lệ thuộc vào nhau. Năm 2013, Chavez qua đời. Nicolas Maduro kế nhiệm. Và lúc đó thì cú đánh chí mạng xuất hiện. Năm 2014, giá dầu toàn cầu sụp đổ. Từ hơn 100 đô nó rơi xuống dưới 30 đô một thùng. Nguồn thu ngoại tệ của Venezuela gần như biến mất, không có dự trữ, không có sản xuất trong nước. Chính phủ thì cạn tiền để nhập thực phẩm và thuốc men. Và trong lúc đấy thì thay vì cải cách thì Maduro lại chọn in tiền. Đây là một quyết định sai lầm mang tính tự sát luôn. Hệ quả là chúng ta có cái siêu lạm phát tồi tệ nhất lịch sử Tây bán cầu. Tiền Bolivar mất giá từng ngày, nhanh đến mức mà cầm còn không kịp tiêu. Và hệ quả của tất cả những điều đó là bộ máy bên trong Venezuela bắt đầu rối loạn và rối loạn nặng nhất là ở đồng tiền. Lạm phát ở đây nó không chỉ dừng lại ở chuyện là giá cả tăng dần mà nó còn là việc đồng tiền mất giá trị theo đúng nghĩa đen. Căn nguyên nằm ở Ngân hàng Trung ương. Cơ quan này mất quyền độc lập và trở thành nơi in tiền cho chính phủ chi tiêu. Tiền được bơm ra liên tục, trong khi đấy thì hàng hóa trong nước lại ngày càng ít đi. Doanh nghiệp bị quốc hữu hóa, nhiều nơi thì phá sản, sản xuất thì đình trệ. Khi mà tiền thì nhiều lên từng ngày mà đồ để mua thì ngày một ít, giá cả bắt đầu phi nước đại. Nó không phải tăng theo tháng mà nó tăng theo ngày luôn. Những con số nó cho thấy mức độ thảm họa này. Năm 2016 lạm phát vượt 270%, sang năm 2017 con số nhảy vọt lên hơn 860%. Sang năm 2018 thì mọi giới hạn đã bị phá vỡ. IMF ước tính lạm phát hơn 130000% và một số tổ chức độc lập còn cho rằng là con số thực tế đã vượt 1 triệu phần trăm. Điều này có nghĩa là ở thời điểm tệ nhất vào năm 2018 thì giá hàng hóa có thể tăng gấp đôi chỉ sau khoảng 19 ngày. Hôm nay đi chợ một giá thì vài tuần sau quay lại là một cả thế giới khác rồi. Có một cái ví dụ rất nổi tiếng là tháng 8 năm 2018 ấy thì giá một con gà lên tới 14.600.000 Bolivar. Nếu mà trả bằng tiền mặt thì người ta phải mang thêm một chồng tiền cao khoảng 73 cm. Nó nặng gần bằng chính con gà đấy luôn. Nhưng mà quy đổi ra đô la Mỹ thì nó cũng chỉ khoảng tầm 2,2 đô thôi. Tại cái thời điểm đấy thì tiền mặt gần như vô dụng, mua bán trở thành ác mộng. Chính phủ buộc phải liên tục đổi tiền, xóa số 0 trên tờ tiền, đổi mẫu, đổi tên. Nhưng mà bản chất thì không thay đổi gì cả, đồng tiền vẫn tiếp tục trượt giá. Nếu mà các bạn muốn đào sâu hơn về câu chuyện siêu lạm phát này thì có thể xem cái video trên kênh Lóng về lạm phát ở Venezuela. Ok, đó là bức tranh lịch sử giữa Mỹ và Venezuela. Hai nước này thực ra là không có chiến tranh hay là xung đột quân sự trực diện trong nhiều thập kỷ. Họ ghét nhau nhưng mà vẫn buộc phải dính vào nhau vì dầu mỏ. Tuy nhiên thì cuộc can thiệp quân sự năm 2026 nó không từ trên trời rơi xuống. Nó là cái điểm nổ cuối cùng của một quá trình căng thẳng âm ỉ suốt hơn 10 năm. Và trong suốt quãng thời gian đó ấy thì Washington liên tục thay đổi cách chơi, từ trừng phạt cá nhân sang cấm vận kinh tế, rồi dần dần tiến tới là đe dọa quân sự trực tiếp. Dưới nhiệm kỳ đầu của Donald Trump từ năm 2017 đến năm 2021 thì Mỹ theo đuổi một cái chiến lược gọi là áp lực tối đa. Năm 2019 thì Washington cùng với hơn 50 quốc gia công nhận Juan Guaido, chủ tịch Quốc hội Venezuela là tổng thống lâm thời hợp pháp. Cùng lúc đó thì Mỹ đánh thẳng vào PDVSA, cấm nhập khẩu dầu Venezuela với mục tiêu là bóp nghẹt nguồn tiền và buộc Maduro phải rời ghế. Nhưng mà cái chiến lược này lại không mang lại kết quả như mong muốn. Maduro vẫn giữ được sự trung thành của quân đội. Nga, Trung Quốc và Iran tiếp tục bơm hỗ trợ để Caracas sống sót. Venezuela lách trừng phạt bằng các tàu dầu bóng ma, bán dầu sang châu Á với giá rẻ hơn rất là nhiều. Chế độ không suy sụp nhưng mà đất nước thì lại tiếp tục kiệt quệ. Khi mà Joe Biden lên nắm quyền từ năm 2021 đến năm 2024 thì Washington lại thử một hướng khác, ít đối đầu hơn, nhiều ngoại giao hơn. Thỏa thuận Barbados năm 2023 là một cái nỗ lực lớn nhất. Mỹ nới lỏng trừng phạt dầu khí, đổi lại thì cam kết bầu cử tự do vào năm 2024. Nhưng mà cái thỏa thuận này chết yểu. Tòa án Venezuela vẫn cấm ứng viên đối lập hàng đầu là Maria Corina Machado ra tranh cử. Trong khi đấy thì bà này lại vừa thắng áp đảo trong bầu cử sơ bộ. Thế là niềm tin sụp đổ, ngoại giao thất bại. Cuộc bầu cử tổng thống tháng 7 năm 2024 trở thành một giọt nước tràn ly. Cái phe đối lập công bố những cái biên bản cho thấy là Edmundo Gonzalez Urrutia thắng lớn. Nhưng mà Hội đồng bầu cử do chính phủ kiểm soát vẫn tuyên bố là Maduro thắng với 51,2%. Không có số liệu chi tiết, không có kiểm chứng độc lập. Mỹ, EU và nhiều nước Latinh lập tức bác bỏ kết quả và gọi đây là một cái vụ gian lận trắng trợn. Tháng 1 năm 2025, Donald Trump quay lại Nhà Trắng. Lần này với lập trường cứng rắn hơn hẳn, tái khởi động chiến dịch chống lại Maduro với một cái học thuyết mới. Cái giới phân tích thì gọi đây là hệ lụy Trump, với một quan điểm rất là rõ ràng là Mỹ sẵn sàng chủ động dùng quân sự để loại bỏ những cái chế độ bị coi là nguy hại trong khu vực. Từ cuối năm 2025 ấy thì căng thẳng chuyển hẳn sang mặt trận quân sự. Lầu Năm Góc phát động chiến dịch mũi lao Phương Nam, lấy danh nghĩa chống buôn lậu ma túy. Washington thì cáo buộc Maduro và giới tướng lĩnh điều hành Cartel of the Suns, biến Venezuela thành một cái điểm trung chuyển cocaine lớn nhất của khu vực. Một nhóm tác chiến gồm tàu sân bay cùng hàng chục tàu chiến và tàu ngầm được điều tới biển Caribe và Đông Thái Bình Dương. Đây là một cái màn phô trương sức mạnh lớn nhất của Mỹ tại khu vực này trong nhiều thập kỷ. Đến tháng 12 năm 2025, Trump đã ra lệnh phong tỏa toàn diện. Tàu chở dầu ra vào Venezuela bị coi là mục tiêu hợp pháp. Hải quân Mỹ bắt giữ tàu vi phạm, không kích các mục tiêu bị nghi là buôn ma túy. Thương vong bắt đầu xuất hiện. Cái lệnh phong tỏa này bóp nghẹt huyết mạch kinh tế cuối cùng của Venezuela. Cuối năm 2025 thì nhiên liệu trong nước bị cạn kiệt, điện bị cắt luân phiên, xã hội chìm vào trong tâm lý chờ đợi và hoảng loạn. Và từ thời điểm đó thì chiến tranh không còn là câu hỏi có hay không mà là khi nào. Vào rạng sáng ngày mùng 3 tháng 1 năm 2026 thì mọi thứ vượt qua lằn ranh cuối cùng. Hoa Kỳ chuyển từ vây hãm sang tấn công thẳng vào trung tâm quyền lực ở Caracas. Chiến dịch được đặt tên là quyết tâm tuyệt đối. Mục tiêu rất là rõ là không chiếm đóng dài ngày, không đánh giáp lá cà trong đô thị, chỉ tập trung loại bỏ ban lãnh đạo cao nhất của chính quyền Venezuela. Chiến dịch mở màn bằng tấn công mạng và phá hoại hệ thống điện. Chỉ trong một thời gian ngắn thì phần lớn Caracas bị rơi vào bóng tối, thông tin bị gián đoạn, liên lạc bị đứt gãy. Hệ thống phòng không gần như là mù hoàn toàn. Ngay sau đó thì máy bay tăng hình của Mỹ bắt đầu hành động. Các đòn không kích chính xác được tung ra nhắm vào căn cứ quân sự trọng yếu, kho vũ khí và các tuyến tiếp viện quanh dinh tổng thống Mira Flores. Mọi thứ diễn ra rất là nhanh, rất là gọn. Mũi nhọn then chốt thì nằm ở lực lượng đặc nhiệm Delta Force của lục quân Mỹ, được trực thăng hỗ trợ đột kích thẳng vào khu vực bảo vệ nghiêm ngặt nơi mà Nicolas Maduro và gia đình đang ẩn náu. Donald Trump gọi nó là một cái pháo đài, nhưng mà trên thực tế thì lực lượng cận vệ đã nhanh chóng bị vô hiệu hóa, mục tiêu bị bắt sống. Và ngay sau khi bị khống chế thì Maduro cùng vợ là Celia Flores đã được đưa lên trực thăng rời khỏi Caracas trong đêm. Điểm đến là tàu tấn công đổ bộ USS Iwo Jima đang neo ngoài khơi. Không lâu sau thì hình ảnh Maduro bị bịt mắt trên tàu chiến Mỹ được công bố và nó lập tức gây chấn động toàn cầu. Chỉ vài giờ sau chiến dịch thì Donald Trump đã tổ chức họp báo khẩn tại Malago. Tại đây thì ông đưa ra những cái tuyên bố định hình toàn bộ cục diện mới. Thứ nhất là quyền kiểm soát tạm thời. Hoa Kỳ tuyên bố là sẽ trực tiếp điều hành Venezuela trong giai đoạn tiếp theo cho đến khi một chính phủ mới được bầu ra theo cách mà Washington cho là an toàn và hợp lý. Nói thẳng ra là Mỹ đã nắm toàn bộ dữ liệu, hệ thống và dòng tiền để đảm bảo sự minh bạch từ bên trong bộ máy Caracas. Thứ hai là tái thiết bằng dầu mỏ. Kế hoạch kinh tế được phát biểu rất là thẳng thắn. Các tập đoàn dầu khí Mỹ sẽ quay trở lại, hàng tỷ đô la sẽ được đổ vào để sửa hạ tầng, khôi phục khai thác, đưa dầu Venezuela chảy ra thị trường quốc tế. Với Mỹ thì dầu mỏ là một cái chìa khóa duy nhất để ổn định kinh tế và thu hồi chi phí can thiệp. Và cuối cùng là cách mà Mỹ nhìn vào phe đối lập. Trump tỏ ra rất là lạnh nhạt với Maria Corina Machado. Ông cho rằng là bà này không có đủ uy tín để nắm quyền lực ngay lập tức. Và thay vào đó thì ông ám chỉ một thỏa thuận ngầm với Phó Tổng thống Delcy Rodriguez nhằm giữ cho bộ máy hành chính không sụp đổ hoàn toàn. Từ thời điểm này thì Venezuela chính thức bước sang một chương mới, không phải dưới tay Maduro mà cũng chưa hẳn thuộc về phe đối lập mà nằm trong một giai đoạn chuyển tiếp được dẫn dắt trực tiếp bởi Washington. Lý do công khai thì nghe rất là hay, chống ma túy, khôi phục dân chủ. Nhưng mà nếu mà chúng ta nhìn sâu hơn thì động cơ của Washington thực dụng hơn rất là nhiều. Và nó có thể gom lại thành ba ý chính. Đầu tiên là dầu mỏ, chắc chắn rồi. Đây là cái động lực kinh tế quan trọng nhất. Ngay sau khi Maduro bị bắt thì Trump nói thẳng luôn là chúng ta đang kinh doanh dầu mỏ, không vòng vo, không che giấu. Các nhà máy lọc dầu ở Bờ Vịnh Mỹ được thiết kế riêng cho dầu thô nặng. Trong khi đó thì nguồn cung từ Mexico và Canada đang gặp vấn đề. Venezuela lại có đúng một thứ dầu mà Mỹ cần, rất nhiều, rất nặng và rất rẻ nếu mà kiểm soát được. Nếu mọi thứ đi đúng hướng thì các tập đoàn như là Chevron, Exxon Mobil hay là ConocoPhillips có cơ hội quay lại khai thác trữ lượng dầu lớn nhất thế giới, khoảng 303 tỷ thùng. Đồng thời thì thu hồi hàng tỷ đô la tài sản từng bị quốc hữu hóa. Với Mỹ thì đây là một cái thương vụ quá là hời để bỏ qua. Lý do thứ hai là địa chính trị. Chính quyền Trump muốn tái khẳng định học thuyết Monroe, thứ mà báo chí gọi là Don-Roe. Nói nôm na là Tây bán cầu là sân sau của Mỹ và Mỹ không muốn ai khác chen vào. Nga, Trung Quốc và Iran đã đầu tư hàng chục tỷ đô vào Venezuela, không chỉ tiền mà còn cả ảnh hưởng quân sự và tình báo. Cái cuộc can thiệp này là cú đánh thẳng tay nhằm nhổ bỏ Venezuela khỏi trục ảnh hưởng của các đối thủ này. Washington không chấp nhận Caracas trở thành tiền đồn chống Mỹ ngay trước cửa nhà mình. Và lý do cuối cùng cũng là lý do quyết định, chính là cái sự phản bội từ bên trong. Nhiều người cho rằng là chiến dịch diễn ra trơn chu ấy không phải là vì Venezuela yếu mà là vì có người mở cửa từ phía trong. Nguồn tin tình báo cho biết là Phó Tổng thống Delcy Rodriguez, người nắm quyền lực thực tế về kinh tế và an ninh đã đạt được thỏa thuận ngầm với Mỹ để bảo toàn vị thế. Trump sau đó đã công khai ám chỉ cái điều này khi mà nói rằng là bà ấy sẵn sàng làm những gì chúng tôi cho là cần thiết. Thì điều này cũng lý giải vì sao mà Mỹ lại lạnh nhạt với cái phe đối lập của Maria Corina Machado. Washington không chọn một nhà dân chủ lý tưởng nhưng mà khó kiểm soát mà họ chọn một người trong cuộc, dễ nói chuyện hơn, dễ điều khiển hơn. Và về sau thì cũng dễ phế truất hơn, tại vì bà này sẽ mang cái danh là phản bội. Nhìn tổng thể thì Mỹ đang đánh nhiều mục tiêu cùng một lúc. Trong nội bộ đất nước Venezuela ấy thì bất mãn đang dâng cao và Mỹ thì cần dầu. Maduro thì lại đang bị Bộ Tư pháp Mỹ truy tố vì tội khủng bố liên quan tới ma túy. Có cái cớ, có lợi ích, có người mở cửa từ bên trong thì không đánh mới là lạ. Nó làm tôi nhớ đến câu chuyện Bàng Thống thời Tam Quốc. Lưu Bị không dám chiếm Ích Châu tại vì sợ mang tiếng trái đạo. Cho đến khi Bàng Thống chết ngoài chiến trường thế là có cớ là chúng mày giết tướng tao tao đánh lại. Cái cớ nghe khá là hợp lý, nhưng mà ai cũng hiểu thì ý định thật sự đã có từ trước rồi. Trong lúc tôi thu âm cái video này thì tôi nhận được một cái newsletter từ giáo sư Jiang hình như là Dương của Đại học Yale. Trong đó thì có một bài viết về vụ này. Tôi đọc thấy khá là hay nên là tôi sẽ xin phép tóm tắt phần đấy và cho nó vào đây. Cụ thể thì theo giáo sư này ấy thì mọi thứ vẫn còn rất là sớm và câu hỏi rất là nhiều. Một trong những câu hỏi đấy là vì sao Mỹ lại có thể bắt Maduro dễ dàng được như thế? An ninh của ông này do người Cuba phụ trách, nhưng mà cái đội cận vệ đấy thì đã biến mất. Còn quân đội Venezuela thì không kháng cự và Mỹ thì không có thương vong nào cả. Có một câu hỏi là có hay không có một thỏa thuận bí mật giữa Maduro và Trump? Mà nếu đã có sắp xếp ngầm ấy thì vì sao Mỹ lại vẫn phải ném bom Lang Hugo Chavez? Rồi là đặc phái viên của Trung Quốc thì đã gặp Maduro 3 tiếng trước đó khi mà ông ta bị bắt. Thì đây có phải là một cái sự sỉ nhục có chủ ý từ phía Mỹ không? Rồi câu hỏi lớn nhất là Venezuela sẽ phản ứng thế nào trước một cuộc xâm phạm chủ quyền trắng trợn. Maduro đã bị loại bỏ và Delcy Rodriguez đã lên nắm quyền và tuyên bố là sẽ kháng cự. Thì cái thông tin của ông giáo sư này thì khá là khác với thông tin mà chúng tôi thu thập được. Nhưng mà theo ông giáo sư này ấy thì gia đình của bà Delcy Rodriguez có lịch sử đối đầu với chế độ độc tài do Mỹ hậu thuẫn. Diosdado Cabello từng bị đồn là đã chết nhưng mà đã xuất hiện để kêu gọi quân đội và dân quân. Thì nếu mà chúng ta tin tưởng vào chính sách của Trump đi thì đây có thể là một cái đại chiến lược. Với ba cái mục tiêu. Mục tiêu thứ nhất là tái khẳng định học thuyết Monroe phiên bản Trump là Venezuela được dùng để cảnh cáo các nước Mỹ Latinh rằng là kháng cự là vô ích. Và mục tiêu thứ hai là bóp nghẹt Trung Quốc về năng lượng và tài nguyên. Tại vì Trung Quốc phụ thuộc lớn vào dầu của Venezuela và nông sản Brazil. Rồi Nam Mỹ là nguồn cung đồng, lithium và bạc quan trọng nhất thế giới. Thì Trump muốn dùng quyền kiểm soát Tây bán cầu để làm đòn bẩy khi mà đàm phán với Bắc Kinh. Cái mục tiêu thứ ba của Mỹ là chuẩn bị cho chiến tranh với Iran. Một cuộc chiến Trung Đông sẽ cắt dầu của Trung Quốc, của Nhật Bản, của Hàn. Nhưng mà nếu mà có chiến lược thực sự ấy thì theo ông giáo sư Dương này ấy thì Trump hoàn toàn có thể đàm phán với Maduro. Thì cái giả thuyết của ông giáo sư này đưa ra rằng là Trump hành động như thế để có được nhiều lượt like. Tức là theo cái giả thuyết là làm như thế xong thì lên tivi nó có đẹp không? Cuộc đột kích Venezuela thì rõ ràng là đăng lên truyền hình nó sẽ rất là hấp dẫn. Rồi là phiên tòa xét xử Maduro cũng sẽ rất là hợp để phát sóng. Nhưng mà truyền hình thì nó không đồng nghĩa với chính trị. Người Venezuela thì không muốn bị coi là diễn viên quần chúng dùng một lần. Và cái việc chạy theo rating của Trump ấy thì có thể dẫn đến thất bại ngoài đời thực. Rating truyền hình là một cái thứ gây nghiện và Trump sẽ còn liều lĩnh hơn. Cái cuộc chiến của Trump tại Venezuela thì mới chỉ là bắt đầu thôi. Maduro thì có thể không phải là tài sản của CIA nhưng mà đã hành xử như một tài sản của CIA. Ông này yếu kém và làm suy yếu phong trào Chavismo. Khá là khó để tin rằng là Maduro bị bắt nếu mà không có sự hợp tác từ chính cái ông này. Thì có lẽ đây không phải là bắt cóc mà là một cuộc gọi là extraction, tức là trích xuất ấy. Delcy Rodriguez là một cái đối thủ cứng rắn hơn nhiều. Và bà này hiểu rằng là bắt tay với Mỹ thì nó chỉ là cướp bóc chứ không phải là sự phát triển. Và một cuộc bầu cử gây tranh cãi thì sẽ trở thành một cái cớ để cho chiếm đóng quân sự của Mỹ.
[17:31]Thì những nhà lãnh đạo Nam Mỹ khá hiểu rõ kịch bản quen thuộc này của Mỹ. Và Trump thì cũng không hề giấu ý định khi mà công khai đe dọa Mexico và Colombia. Cái thông tin về chiến dịch của Mỹ tại Venezuela đã ngay lập tức làm rung chuyển cả thế giới. Chỉ trong vài giờ thì trật tự chính trị quốc tế bị xé thành hai nửa. Rồi là hàng loạt những câu hỏi lớn về luật pháp quốc tế được đặt ra. Về phía đồng minh của Venezuela như là Nga, Trung Quốc và Iran ấy thì phản ứng rất là dữ dội và không hề che giấu. Nga gọi đây là một cái hành động xâm lược vũ trang và vi phạm trắng trợn chủ quyền quốc gia. Trung Quốc thì tỏ ra sốc và lo ngại sâu sắc không chỉ vì địa chính trị mà là vì hàng chục tỷ đô đầu tư và các khoản nợ của Venezuela vẫn chưa trả. Tức là ông này cũng không quan tâm đấm nhau như nào đâu, chỉ quan tâm là tiền của bố mày đâu thôi. Iran thì cảnh báo rằng hành động này sẽ kéo theo bất ổn lan rộng khắp khu vực. Ở chiều ngược lại thì phản ứng của phương Tây và Mỹ Latinh lại khá là phức tạp. Một số nước phương Tây thì thở phào vì Maduro đã bị loại bỏ. Nhưng mà nhiều lãnh đạo cánh tả ở Mỹ Latinh như là Colombia, Brazil hay là Mexico thì lại lên án gay gắt. Họ thì không bênh Maduro nhưng mà họ sợ một cái tiền lệ. Sợ rằng là ngày mai sẽ đến lượt nước mình. Tổng thư ký Liên Hợp Quốc thì cũng lên tiếng cảnh báo về việc vi phạm Hiến chương Liên Hợp Quốc. Không ai là hoàn toàn đứng về phía Mỹ ngay cả đồng minh. Trên thị trường năng lượng thì giá dầu thế giới biến động mạnh trong ngắn hạn. Giới đầu tư lo ngại là nguồn cung bị gián đoạn, nhưng mà sau đó thì thị trường nhanh chóng hạ nhiệt. Lý do rất đơn giản rằng Mỹ đã nắm quyền kiểm soát và giới tài chính tin rằng dầu Venezuela sẽ sớm quay lại thị trường với sản lượng lớn hơn. Và trong khi thế giới tranh cãi thì nội bộ Venezuela cũng tranh cãi. Cái phe đối lập thì tổ chức ăn mừng. Marina Corina Machado tuyên bố là giờ tự do đã điểm. Và bà khẳng định là công lý cuối cùng cũng đã được thực thi và kêu gọi người dân chuẩn bị cho quá trình chuyển đổi dân chủ. Nhưng mà vấn đề nó nằm ở chỗ là Mỹ lại không trao quyền ngay. Và cái sự chần chừ đó tạo ra một cái khoảng trống quyền lực rất là nguy hiểm. Ở phía bên kia thì bộ máy Chavismo không sụp đổ ngay lập tức. Dù mất người đứng đầu nhưng mà hệ thống thì vẫn còn nguyên cái khung. Một số quan chức cấp cao như là Delcy Rodriguez tỏ ra là sẵn sàng hợp tác với Mỹ. Mục tiêu là bảo toàn vị thế và ảnh hưởng. Trong khi đó thì các nhóm vũ trang cực đoan bắt đầu đe dọa kháng cự. Caracas đang rơi vào cái trạng thái căng như dây đàn. Có khu vực thì tràn ngập tiếng reo hò, có khu vực thì chìm trong nỗi sợ nội chiến. Lệnh giới nghiêm được ban bố, quân đội xuất hiện dày đặc trên đường phố. Hoạt động kinh tế tê liệt trong chốc lát và không ai biết là ngày mai Venezuela sẽ thức dậy trong hòa bình hay là trong hỗn loạn. Trong cái bối cảnh này thì cái việc tái thiết Venezuela là một bài toán khá lớn. Nó không phải là cái chuyện gọi là chấp phá lại nhá, mà là hồi sinh một nền kinh tế đã gần như chết lâm sàng. Và câu hỏi khá đơn giản là bắt đầu từ đâu? Cái câu trả lời đầu tiên gần như chắc chắn là dầu mỏ, tại vì đây là cái nguồn tiền duy nhất có thể chảy nhanh và nó chảy đủ mạnh. Dầu khí là xương sống của tăng trưởng Venezuela suốt nhiều thập kỷ. Nhưng mà chính nó cũng đang ở trạng thái kiệt quệ nhất. Sản lượng hiện tại thì đang loanh quanh ở mức là 1 triệu thùng mỗi ngày, trong khi ở thời Hoàng Kim thì từng chạm mốc là 3 triệu. Để quay lại cái mức này thì cần ít nhất là 58 tỷ đô. Và nó không phải trong một sớm một chiều. Hạ tầng dầu ở Venezuela thì reset, thiết bị thì hư hỏng và nhân sự kỹ thuật thì đã bỏ đi gần hết. Thực tế là chỉ các tập đoàn dầu khí lớn của Mỹ thì mới đủ vốn và công nghệ để xử lý cái dầu siêu nặng của Venezuela. Mỹ kiểm soát quá trình này thì tiền sẽ vào, nhưng mà đổi lại là một câu hỏi rất lớn về lợi nhuận và chủ quyền tài nguyên quốc gia. Song song với dầu mỏ là câu chuyện tiền tệ với cái ăn. Ưu tiên sống còn của chính quyền lâm thời là chặn đứng siêu lạm phát và nạn đói. Khả năng rất cao là Venezuela sẽ phải đô la hóa hoàn toàn, bỏ đồng Bolivar, dùng USD làm tiền quốc gia như là Panama hay là Ecuador. Không phải là vì họ thích thế mà là vì niềm tin vào đồng tiền cũ đã bị phá hủy tận gốc. Cùng lúc đó thì biên giới buộc phải mở ra, viện trợ lương thực và thuốc men phải vào đủ nhanh để giải quyết những cái cuộc khủng hoảng nhân đạo đang ảnh hưởng tới hơn 7 triệu người dân. Nghe thì hợp lý thôi nhưng mà đấy chỉ là lý thuyết thôi. Thực tế tái thiết Venezuela trong 5 năm tới là một cuộc chạy marathon cực kỳ tốn sức. Mục tiêu dầu khí là nâng sản lượng từ khoảng 900.000 thùng một ngày lên đến 2,5 và 3 triệu thùng một ngày. Cái giá là hàng chục tỷ đô vốn đầu tư nước ngoài. Rồi là lạm phát thì phải bị kéo xuống dưới 10% mỗi năm bằng đô la hóa và kỷ luật tài khóa. Thu nhập người dân thì cần tăng từ mức dưới 5 đô một tháng lên ít nhất là vài trăm đô để xã hội không vỡ tung. Và trên đầu tất cả những chuyện đó là khối nợ nước ngoài hơn 150 tỷ đô đang chờ được tái cơ cấu với Trung Quốc và các chủ nợ quốc tế. Vấn đề là không có con đường nào chắc chắn cả. Nếu mà nhìn về tương lai thì chúng ta có thể vẽ ra ba kịch bản lớn. Kịch bản thứ nhất là mô hình Panama. Đây là một kịch bản khá là lạc quan. Quân đội Venezuela chịu hợp tác, chính phủ chuyển tiếp kỹ trị được dựng lên. Bầu cử diễn ra sau 1 đến 2 năm, dòng vốn đầu tư đổ vào và người Venezuela ở hải ngoại quay về, kinh tế hồi phục nhanh. Thì đây là một cái viễn cảnh mà Mỹ và phe đối lập mong muốn nhất. Kịch bản thứ hai là mô hình Iraq. Thì đây sẽ là một cơn ác mộng. Nhà nước sẽ tan rã, tàn quân trung thành với Maduro rút lui vào rừng, bắt tay với băng đảng tội phạm và du kích ở Colombia. Chiến tranh du kích sẽ kéo dài, cơ sở hạ tầng dầu khí bị phá hoại và Mỹ sa lầy trong một cuộc chiến chống nổi dậy. Vừa tốn tiền và vừa làm bất ổn cả khu vực. Và kịch bản cuối cùng là một chính phủ bù nhìn. Một kịch bản lưng chừng và rất là nhiều rủi ro. Mỹ có thể kiểm soát trực tiếp trong thời gian dài, dựng lên một chính quyền thân Mỹ nhưng mà yếu về tính chính danh. An ninh có thể tạm ổn, nhưng mà xã hội sẽ chia rẽ sâu sắc, bất mãn sẽ âm ỉ và khu vực xung quanh thì sẽ lạnh nhạt. Cái việc mà Venezuela rơi vào kịch bản nào thì vẫn chưa ai dám chắc. Nhưng mà có một điều rõ ràng rằng phần khó nhất của câu chuyện thì chỉ mới bắt đầu. Và đó là những gì mà chúng tôi tìm hiểu được về chiến dịch quân sự của Mỹ tại Venezuela. Tôi là Nheo, đừng quên đăng ký để không bỏ lỡ bất kỳ video nào. Xin chào và hẹn gặp lại.
