PHÂN TÍCH TÁC PHẨM: “MỘT CƠN GIẬN” CỦA THẠCH LAM - TIẾNG NÓI LƯƠNG TÂM TRONG ĐỜI SỐNG CON NGƯỜI

[0:00]Một cơn giận của Thạch Lam, tiếng nói lương tâm trong đời sống con người. Chào tất cả các em, cô là Diệu Thu người sáng tạo cho phương pháp học văn bằng công thức. Và trong video ngày hôm nay cô sẽ cùng các em phân tích truyện ngắn một cơn giận của Thạch Lam. Một tác phẩm không có cao trào kịch tính dữ dội, thế nhưng mà lại mang sức lay động rất sâu bởi vì nó đánh thức tiếng nói lương tâm trong mỗi con người. Và trong quá trình phân tích thì cô giáo Diệu Thu sẽ gắn trực tiếp những chi tiết, những câu văn tiêu biểu để các em thấy rõ cách đưa dẫn chứng vào bài nghị luận văn học các em nha. Trước hết thì có thể nói rằng Thạch Lam là nhà văn rất đặc biệt, bởi vì ông không viết về những biến cố lớn lao mà thường đi vào những khoảnh khắc rất nhỏ của đời sống. Nhưng mà chính từ đó lại mở ra những suy ngẫm lớn về nhân cách và đạo đức con người. Và tác phẩm một cơn giận là một truyện ngắn như thế. Tác phẩm mở ra bằng tâm trạng bực bội khó chịu của nhân vật tôi trong một ngày đông ảm đạm. Khi mà tự nhiên không hiểu tại sao ta thấy khó chịu và hay gắt gỏng, không muốn làm việc gì. Cái rét mướt của buổi chiều càng làm cho cái cảm giác ấy rõ rệt hơn, cho thấy cơn giận không xuất phát từ nguyên nhân lớn lao mà chỉ là một trạng thái tâm lý rất đời thường, rất con người. Và trong tâm trạng ấy thì nhân vật tôi gặp người phu xe nghèo khổ. Hình ảnh anh phu xe hiện lên ngay từ đầu với dáng vẻ co ro vì rét, hai tay giấu dưới manh áo tơi tả. Chỉ một chi tiết nhỏ đã đủ gợi lên cả một cuộc đời lam lũ vất vả. Thế nhưng mà thay vì cảm thông thì nhân vật tôi lại chút sự cáu gắt của mình lên người phu xe qua những lời mặc cả gay gắt và thái độ khinh khỉnh như là có đi hay không thì thôi, đừng có theo sau người ta mà lải nhải. Cơn giận khiến con người trở nên độc đoán, thiếu kiểm soát và quên mất sự tôn trọng tối thiểu dành cho người khác. Khi lên xe, sự khó chịu tiếp tục gia tăng khi nhân vật tôi phát hiện chiếc xe tồi tàn, đệm cứng như gỗ lại là loại xe con lợn bị cấm ở thành phố. Và chính lúc đó, sự khinh miệt đối với người phu xe càng lộ rõ qua những câu nói nặng nề như là Xe khổ thế này mà anh lại còn đòi cao giá, cho thấy cái nhìn đầy địch kiến của người ở vị thế cao hơn đối với người lao động nghèo. Đỉnh điểm của câu chuyện là khi xe gặp cảnh sát, người phu xe hoảng hốt van xin, lạy thầy thầy nói giúp con. Dưới ánh đèn khuôn mặt anh hiện lên tái mét, những vết dằn in sâu xuống trên mặt già nua hốc hác. Chi tiết miêu tả rất tinh tế của Thạch Lam đã khiến nỗi khốn cùng của người phu xe hiện lên rõ ràng ám ảnh. Đặc biệt là khoảnh khắc nhân vật tôi nhận ra rằng chỉ cần một lời nói của mình cũng có thể quyết định số phận của người phu xe, nhưng thay vì cứu giúp, anh lại lạnh lùng trả lời rằng mình đi từ phố Hàng Bún để rồi người phu xe bị đưa về bóc. Đây chính là điểm rơi của bi kịch truyện, nơi cơn giận cá nhân đã biến thành sự tàn nhẫn vô tình. Tuy nhiên, giá trị nhân văn sâu sắc của tác phẩm không dừng lại ở đó mà nằm ở khoảnh khắc sau khi mọi việc đã xảy ra. Khi cơn giận của tôi đã hết rồi, nhân vật tôi bắt đầu chìm vào cảm giác hối hận thấm dần vào lòng. Một sự chán nản bực tức rung động trong người và đó là lúc lương tâm lên tiếng buộc con người phải đối diện với chính hành động của mình. Thạch Lam không lên án gay gắt, không phán xét nặng nề mà để cho nhân vật tự dằn vặt, tự nhận ra rằng chỉ vì một thoáng nóng nảy vô cớ, mình đã góp phần đẩy một con người nghèo khổ vào cảnh khốn cùng. Và chính sự dây dứt ấy đã làm nên chiều sâu nhân bản của truyện ngắn. Qua tác phẩm Một cơn giận, Thạch Lam đã gửi gắm một thông điệp rất thấm thía. Trong đời sống thường ngày, đôi khi chỉ một lời nói thiếu suy nghĩ, một cơn giận bộc phát cũng có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng cho người khác. Đặc biệt là những con người yếu thế và vì thế mỗi người cần biết lắng lại, biết tự kiềm chế và sống nhân hậu hơn. Về nghệ thuật thì chuyện ngắn đã gây ấn tượng bởi giọng văn nhẹ nhàng, tinh tế, giàu chất trữ tình. Cách khắc họa nội tâm nhân vật tôi rất tự nhiên, chân thực khiến cho người đọc không chỉ thương cho người phu xe mà còn thấy thấp thoáng hình ảnh của chính mình trong những phút giây nóng giận ích kỷ và vô cảm. Có thể nói, một cơn giận không chỉ là câu chuyện về một buổi chiều mùa đông mà còn là một bài học lương tâm sâu sắc, nhắc nhở con người biết sống chậm lại, biết nghĩ cho người khác và biết để lòng mình hướng thiện hơn mỗi ngày. Video ngày hôm nay đã kết thúc rồi và nếu như các em thấy bài giảng hữu ích, hãy like, share và đăng ký kênh Lê Trần Diệu Thu official. Đừng quên comment xuống bên dưới chủ đề mà các em muốn cô làm trong các video tiếp theo nhé.