Nghị luận xã hội về truyện ngắn Nhà mẹ Lê

[0:00]Là một nhà văn có ngòi bút viết ra những lời văn lãng mạng, nhưng luôn thiên về những câu chuyện, tả thực được hoàn cảnh trong từng câu văn của mình. Thế giới văn chương của ông phong phú, đa vũ trụ, nhưng cái hay của ông là không những viết về những mảnh đời le lói, mệt nhọc của tầng lớp tiểu tư sản thời bấy giờ, mà còn viết về những số phận cực khổ, bần cùng dưới đáy xã hội của những người lao động nghèo. Và tác phẩm nhà mẹ Lê là một trong số đó, cái đói, cái khổ, sự túng quẫn được viết rõ từng câu chữ trong tác phẩm, khiến cho hình ảnh được hiện diện ngay trước mắt người đọc về hình ảnh của một người mẹ lam lũ, vất vả, chạy ăn từng bữa cho 11 đứa con nheo nhóc. Từ đó nói lên giá trị hiện thực về sự cao cả của người mẹ, sự thương con, sự cố gắng hi sinh tất cả để nuôi con. Dưới cái sự vất vả, làm lụng để nuôi con, bà lại lấy đó là niềm vui sướng vì được mướn làm để có tiền, có gạo nuôi đàn con đói khổ của mình. Dưới ngoài bút đa tài, đa nghệ, viết ra những câu từ văn chương như tranh vẽ tả thực của Thạch Lam, đoạn trích đã và đang lột tả chân thực về số phận đáng thương của một người đàn bà làm mẹ của tận 11 đứa con nheo nhóc, cái đói, sự túng quẫn đặc trưng của cái xã hội thời bấy giờ được hiện lên. Đã nghèo, đã đói khát, nhưng mẹ Lê lại đẻ nhiều con khiến cho sự túng quẫn, khổ sở hơn gấp nhiều lần. Hình ảnh một người đàn bà với làn da nhăn nheo như quả trắm khô, thân hình thấp bé, khắc khổ, nhưng lại là mẹ của 11 đứa con. Đứa lớn nhất mới 17, đứa bé nhất vẫn còn bế trên tay. Cái sự bần cùng hóa của xã hội, hết thảy cứ như đang hiện hết lên ở nhà mẹ Lê, đói rét, nghèo khổ. Túng quẫn khi tận mười mấy con người nheo nhóc trong cái nhà được miêu tả như cái ổ chó, cùng với sự trâm biếm miêu tả mẹ con nhà mẹ Lê như những mẹ chó và chó con. Được phát lên sự cho xót, sự cực khổ đến nỗi so sánh người với động vật như vậy. Tuy là thế, nhưng người mẹ này luôn âm thầm chịu đựng sự vất vả một mình, lam lũ, không thăn thở hay hờn trách một câu. Hình ảnh mẹ Lê là hiện diện của cả triệu bà mẹ thời bấy giờ, có khổ đến mấy cũng không bỏ con, tha chịu đói, chịu rét, chịu hết tất cả sự khổ đau thì cũng nuôi con cho bằng được. Sự vĩ đại ấy cứ âm thầm lặng lẽ chịu đựng, hình ảnh thống khổ biết bao nhiêu nhưng lại được âm thầm chắt chiu những cái đẹp. Cái đẹp của người làm mẹ từ bao đời nay, tha rằng để mình chịu khổ, tha rằng bữa đói bữa no chứ không để con cái phải chết đói, chết khát và thậm chí nhịn đói nuôi con để cho những đứa nhỏ không phải khổ hơn mình dù chỉ một chút. Sự cao cả ấy được hiện lên rõ nhất là lấy sự vất vả vì có việc làm niềm vui. Vì lúc ấy có người thuê làm việc, có vài bát gạo, có vài đồng bạc để nuôi con. Lúc đó, con bà có bát cơm để no bụng, nhưng rồi mẹ lại chìm vào những lo âu, buồn lẫu, hết việc chỉ còn dạ khô ngoài đồng cỏ. Không ai thuê mẹ nữa, con mẹ lại phải chịu đói từng bữa. Những đứa con nheo nhóc của mình chịu đói, chịu xét từ ngày này đến mùa này năm sau. Cái khổ của nhà mẹ Lê là quá đông con khiến cho mẹ phải oằn mình lo toàn mọi thứ. Trong cái xã hội bấy giờ luôn mạn đánh rằng, đông con hơn nhiều của. Thành ra gia cảnh của mẹ bấy giờ là cực kỳ phổ biến. Qua cái gia cảnh của mẹ Lê ở trên, chắc hẳn ai cũng thương xót cho người đàn bà ấy và luôn nghĩ rằng, đẻ nhiều thì chịu khổ, giá như mẹ ít con hơn thì bớt gánh nặng phần nào. Và từ hình ảnh của mẹ Lê, ta thấy rằng bà là một người biết hi sinh, chịu thương chịu khó, dù như thế nào cũng che chở cho con mình, thậm chí là oằn mình chịu rét để che chở cho con, cố lấy thân xác của mình che chở cho những đứa con rét run lên vì lạnh. Qua hình ảnh của mẹ Lê, ta rút ra được một điều rằng chúng ta ý thức được về cô chuyện giai pháp, cách cứu dỗi mỗi con người trong cuộc đời nghèo khổ ấy. Có ai có thể dang tay để cứu, để cưu mang cho những mảnh đời bất hạnh của mẹ con nhà Lê. Hay cứ vòng nối vòng, cuộc đời của họ sẽ nghèo khổ, đáng thương và khổ sở như thế. Thạch Lam đã biết những dòng văn nhẹ nhàng và rất thơ về cuộc đời của những con người bất hạnh, đau khổ. Thế nhưng có lẽ ở ẩn sâu trong lời văn, nhà văn muốn nhắc nhở và khơi gợi tình thương của mỗi con người.