[0:00]Dames en heren, goedenavond. Bijna 10% van alle Nederlanders leeft inmiddels in armoede. In 20 jaar tijd is dat aantal verdubbeld en dus maken steeds meer mensen noodgedwongen gebruik van de schuldhulpverlening. En door de economische crisis blijven die getallen helaas allemaal maar stijgen.
[0:18]Volgens het Sociaal Cultureel Planbureau kunnen 1,1 miljoen Nederlanders niet rondkomen. Eén op de negen kinderen groeit zelfs op in armoede, berekende de kinderomzman onlangs. In die huishoudens is niet altijd geld voor een dagelijkse warme maaltijd, nieuwe schoenen of kleren als het nodig is of vakantie. 70.000 mensen maken gebruik van de voedselbank en dat zijn niet alleen mensen met een uitkering. Ook werkenden hebben moeite om de eindjes aan elkaar te knopen. Zo verdubbelde in 5 jaar tijd het aantal huishoudens met problematische schulden. De aantal huizen dat gedwongen is verkocht verdubbelde zelfs in de eerste helft van het jaar ten opzichte van het jaar ervoor. Ouders kloppen steeds vaker aan bij particuliere stichtingen om hun kinderen mee te laten gaan op een schoolreisje of te laten sporten. En het einde van die stijging is voorlopig niet in zicht. De armoede zal de komende jaren volgens het Sociaal Cultureel Planbureau nog blijven oplopen. En Linda Moes is iemand die leeft in armoede. Haar man is kort geleden overleden en nu moeten Linda en haar zes kinderen rond zien komen van de nabestaande uitkering. Soms krijg ik kleding als ze een verjaardag is en eh opa's en oma's die vragen wel eens en zeg ik gewoon van nou, als je iets van kleding hebt of zo wel, dan bellen ze meel voor de maat. Nou, en dat krijg je dan. En heel soms dan denk ik zoiets van nou, ik heb een nieuw t-shirt, dat moet dan kunnen. Weet je wel, dan eh bij verrassing dan haal ik wel eens wat, maar ik zeg het er niet van tevoren. Want dan pennen ze zich er zelf weer op vast. En stel dat dat er niet uitkomt, dan is de teleurstelling gewoon heel groot en dat wil ik gewoon niet. Linda Moes uit Oldenzaal probeert met haar zes kinderen de eindjes aan elkaar te knopen. Sinds het overlijden van haar man moet ze met vijf zoons en een dochter rondkomen van een weduwe uitkering. Hoe hoog is die? Die net zo hoog is die? 1040 euro netto. Ja. Nou, en ik heb alles uitbezuinigd. Ik heb geen auto, ik heb niks. Ik heb alleen maar de huur en nou ja, gas, water, elektriciteit, dat zijn standaard dingen. Nou, dan zit ik op 1065. Dus ik leef van de toeslagen. Dus je hebt daar een zorgtoeslag, de huurtoeslag, kindgebonden budget en daar moet je het mee doen. Dus is onder de 500, 550 euro. Zou die toeslagen niet waren, dan was het inderdaad Dan was dan kon je het niet doen. Dan stond ik op straat. Linda's man Patrick had een schildersbedrijf, maar dat raakte in 2008 door de crisis in de problemen. Toen in 2009 ging het weer een beetje vooruit en toen werd het eh een heel groot bedrijf waar mijn man toen die tijd voor werkte als ZZP'er, die ging failliet. En dan zit je er zonder reserves en dan moet je letterlijk zelfstandig al het werk opzoeken. Dan kom je dus eigenlijk, nee, dan kom je er dus achter dat dus eh mensen niet zoveel willen of kunnen besteden. En zo raakte ze steeds dieper in de penarie. Het huis werd gedwongen verkocht met een restschuld tot gevolg. De aanmaningen bleven maar binnenkomen. Ze zochten hulp en ondertussen liep de schuld steeds verder op. Toen wij de hulp aan vroegen en ik noem maar zo kon je dan een auto verkopen. En eh 3,5 jaar kun je dan een huis verhalen. Door de rentes en de boetes en dergelijke. In maart van dit jaar sloeg het noodlot toe. Patrick overleed plotseling en nu staat Linda er alleen voor. Nou, is het hek helemaal van de dam. Maar nu kun je dus niet meer met zijn tweeën dat oplossen. Op geen enkele manier niet meer. Er zijn in ons land steeds meer mensen die moeten rondkomen van het sociale minimum. Dan hebben we het in Nederland over iets minder dan 10% van de huishoudens die in armoede leeft. En hoeveel huishouders zijn dat ongeveer? Eh, nou, er zijn 7 miljoen eh huishoudens, dus eh dat zijn eh 700.000 huishoudens. En dat gaat dan keer eh 2, nog wat dus eh je hebt het gouw voor 1,5 miljoen mensen. De eerste paar jaar van de crisis bleef het stabiel en vanaf 2000 eind 2010 2011 zien we dat het aantal weer stijgen. Eh van 8% toen naar dus ongeveer 10% nu en eh ja, de verwachting is eigenlijk dat dat nog wel even zal doorstijgen ook al zou de conjunctuur aantrekken. Ehm en ja, dan kom je dus op 10 10,5% uit. De overheid probeert de allerarmsten met allerlei toeslagen tegemoet te komen. Maar volgens armoededeskundige Roeland van Geuns is een baan over het algemeen toch de beste manier om uit de armoede te komen. Je zult mensen echt zelf moeten laten inzien dat op termijn dat werk een toegevoegde waarde heeft, zowel financieel als anderszins. Hè, we weten dat mensen die werken zijn eh minder vaak ziek zijn, dat ze zeg maar gelukkiger zijn wat dat dat mogen zijn. Eh in het geval tevredener zijn, minder vaak naar de dokter gaan, minder last hebben van depressies et cetera. Dus werken is niet alleen uiteindelijk voor je portemonnee beter, maar het is ook voor je algeheel wel bevinden beter. Mooi gezegd, maar voor Linda is het op dit moment geen optie. Ik heb het voor laatst uitgerekend als ik dus eh vier kinderen naar de kinderopvang doe, naar de buitenschoolse opvang, dat is dan eh van 2 tot 6. Dan betaal ik in de maand 2044. krijg ik 1641 minder ik terug van de belasting zoals dat hoort, dan moet ik nog steeds 400 euro wegbrengen. Waarvan dan? Want ik krijg niet meer inkomen dan waar ik naar hoor. Dan lijk dan een keer 200 euro naar een maand meer zijn. Want ik ben niet hoog opgeleid zoals ze dat met met de daarbij behorende loon. Dus ik ga er alleen nog maar verder op achteruit, want zelfs als je het dan gelijk zo speelt, dan je moet toch een auto hebben of een ander voormiddel om naar je werk in toe te gaan. Dan denk ik dan. Ja. Dan zit je helemaal vast. Je zit helemaal vast. Het leven van Linda zit vol harde keuzes. Even naar het zwembad bijvoorbeeld is er niet bij. Daar waren ze een beetje boos op mij van ja, waarom kan dat niet? Ik zeg: kan wel, zeg: jullie keuze, of een warme maaltijd of zwemmen.
[6:03]Zo hangt moet je soms wel zijn en dat dat is vind ik dan heel rot voor mij, maar ook voor hun. Aan de andere kant denk ik eh het is voor hun wel een les dat niet alles zomaar aan komt waaien. Als ze dan soms zeggen van mam, ik heb een verjaardagsgeld van eh dan betaal ik dat zelf wel, dan een grotere doel stellen kunnen bij mij niet geven. Dan breekt je hart. Wij hebben in de studio nu de verantwoordelijke staatssecretaris Sociale Zaken werkgelegenheid Jette Kleinsma, mevrouw Kleinsma, welkom. Dankjewel. Ja, kiezen, dat is een hele lastige tussen of een kaartje voor het zwembad of een warme maaltijd. Ehm geen ziektekostenverzekering woorden van Linda Moes. Hoe krijgt u haar nou uit haar armoedige situatie? Ja, nou, kijk, ehm mevrouw Moes eh eh heeft het volgens mij ontzettend eh zwaar. Want als je man is eh weggevallen, dat is eh heel heftig. Eh en dat geldt natuurlijk voor veel mensen in Nederland dat het nu gewoon zwaar is. Het is ook zwaar, dat ga ik ook helemaal niet verdoezelen. En daarom heeft het kabinet ervoor gekozen om extra middelen in te zetten voor eh de armoedebestrijding. En niet alleen maar in het regeerakkoord, maar ook in dit jaar, het staande jaar hebben we gezegd, we doen er nog meer. Hoeveel geld is er precies? Nou, we gaan dit staande jaar nog eens 20 miljoen extra inzetten bovenop alles wat er nu al is. En we horen dat er 700.000 huishoudens zijn in Nederland. Als we dat omrekenen krijgt iedereen 1,5 euro per maand erbij met die 20 miljoen, dat is toch een druppel op een gloeiende plaat. Ja, maar je kijkt natuurlijk wel heel erg nauwgezet naar de situatie van mensen. Als iemand als een moeder met zes kinderen ehm ja, eh de de zwemlessen niet kan betalen, dan gaat het erom en dan ben ik ook heel hard mee bezig om samen met het jeugdsportfonds ervoor te zorgen dat sporten voor kinderen, want armoede onder kinderen is natuurlijk het allerergste. Maar dat sporten voor kinderen gewoon mogelijk wordt en blijft. Nou, zo een ander ding in uw portefeuille, werkgelegenheid worden het meneer van Geuns zeggen, een baan is echt het belangrijkste oplossing. Tegen mevrouw zegt, ik kan helemaal geen baan nemen. Ja, dat is geen optie. Deze mevrouw zegt: ik ik eh plus en min en dan zie ik dat als ik ga werken dat eh eh nou ja, dat dat het het eh hebben van kinderen daar ingewikkeld bij is. Precies. Dat voor iedereen specifiek is dat natuurlijk eh kan je al die specifieke gevallen oplossen? Kunt u iedereen dan een baan helpen, want dat is dus Nou, dat is natuurlijk bij uitstek. Kijk, als je als je kijkt naar de overheid, dan eh kan de overheid niet zomaar even alles oplossen. Maar het het grote punt van aandacht is natuurlijk dat eh mensen die in de armoede terecht komen, eh in de preventie onmiddellijk naar de gemeentestappen en zeggen jongens, het wordt zwaar weer voor mij thuis en voor mijn kinderen. En kunnen jullie iets doen? Want eh de schuldhulpverlening is natuurlijk bij uitstek iets wat je dan moet bijpakken. Maar wat zou het mooi zijn als mensen voordat ze in de stress komen echt heel erg goed nadenken over hoe zet ik nou de tering naar de nering. En eh ja, ik moet constateren dat eh dat niet altijd gebeurt. Ja, dan gebeuren er dus inderdaad dingen zoals bij mevrouw Moes, haar man overlijdt, baan kwijt, klaar. Ik praat zo met u verder mevrouw eh Kleinsma, heel graag. We gaan eerst even naar het onderzoek van het Eenvandaag Opiniepanel.
[9:08]En bij ons is Marielle Koekenbier van het Eenvandaag Opiniepanel. Eh Marielle, jij ondervroeg mensen eh van het panel over armoede. Hoeveel mensen deden er mee al eerst? Nou, 28.000 en dat is heel erg veel voor een onderzoek. Dat geeft dus ook wel aan eh hoeveel eh dit onderwerp leeft onder de mensen. Ehm dit is even, ja, 9% van de mensen van de deelnemers geeft ook aan zichzelf arm te vinden. En een heel belangrijk om te melden, het gaat om de armoedebeleving. We hebben dus gevraagd of mensen zich arm voelen en we hebben niet naar het eh inkomen gekeken. Maar die 9% die komt eigenlijk heel goed overeen met het cijfer van CBS dat natuurlijk wel naar het inkomen kijkt. Precies, dan kom je dan naaste zo rond die 1,1 miljoen mensen. Wat geven deze mensen aan? Wat betekent het voor ze om arm te zijn? Nou, dat het vooral ontzettend veel impact heeft op hun leven. 51% zegt zich ook te schamen voor hun situatie. Ze proberen hun eh armoede te verdoezelen, de schijn op te houden en vinden het vooral heel erg dat ze niet mee kunnen doen aan het sociale leven. Probeer ook smoesjes te bedenken om onder situaties uit te komen waar ze geld moeten uitgeven, verjaardagen bijvoorbeeld. En ouders met kinderen en dat zagen we net ook al in de reportage, ja, die vinden het vooral heel erg dat ze hun kinderen keer op keer moeten teleurstellen. We hebben sowieso heel erg veel verhalen binnengekregen, ook schrijnende verhalen. Bijvoorbeeld, ik veins ziekte om niet mee te hoeven naar bios en feestjes. Ook de kinderen weten al dat ze feestjes moeten afzeggen, omdat er geen geld is voor een cadeautje. Of iedereen gaat op vakantie en ik zeg dat ik dat niet wil, lekker thuis blijf en dagjes wegga, wat ik vervolgens niet doe. Dus de pijn zit hem echt in het niet mee kunnen doen. Ja, dat zullen veel mensen in het land zeggen, armoede heb je zelf in de hand. Niemand hoeft in dit land arm te zijn. Wat zeggen de deelnemers aan het onderzoek daarover? Nou, de mensen die zich arm voelen, die zijn het daar echt niet mee eens. Die vinden niet dat hun situatie aan zichzelf te wijt is. Daar spelen andere factoren een rol en een heel belangrijke factor is de economische crisis. 45% van de mensen geeft aan zonder die economische crisis was ik niet arm geweest. Eén op de vijf van de mensen die zich arm voelen, die zeggen ook dat hun baan, dat ze hun baan zijn verloren door de economische crisis. Ja, dat was eigenlijk een prima leven totdat ze werden ontslagen en in de bijstand belanden uiteindelijk. Ik kom zo mee terug Marielle. Door de economische crisis worden niet alleen de sociaal zwakkeren getroffen. Nee, mensen uit alle lagen van de bevolking. Neem Ron en Jacqueline uit Soest. Een paar jaar geleden leiden ze een luxe leventje totdat Ron werd ontslagen. En nu moeten ze rondkomen van 50 in de week. Ron en Jacqueline Bijkerk, twee 50ers uit Soest, genietend van het leven. Althans, zo was het 5 jaar geleden. Ja, prima, we hadden weinig eh problemen. Ik had eh leuk werk, goede baan, goed inkomen, eh mooi huis eh ja, eigenlijk niets aan de hand. En eh betekent het groot huis en groot inkomen? Ja.
[12:00]Ja, wij woonden mooi in een eh lommerrijke omgeving in eh Soest-Zuid en eh ja, dat was eh een plezierige onbezorgde tijd. Ron en Jacqueline verhuisden in 2008 naar deze chique laan in Soest. Hun oude huis stond nog te koop. Dat zouden ze wel kwijt raken dachten ze. Dat zou ik nu ook echt nooit meer doen. Maar in die tijd, ja, we deden dat allemaal, iedereen deed het. Alleen ja, wij hadden pech, net het verkeerde moment.
[12:33]In eh september 2008 brak er een crisis uit eh die zijn weerga niet kende en eh eh toen bleek dus dat de huizenmarkt eh in feite ja, ingestort was en eh even later eh raakte ik ook nog mijn eh mijn baan kwijt. Ron verdiende in zijn oude baan bij een IT-bedrijf een ton per jaar en met deze lasten had hij dus snel een nieuwe baan nodig. En nu zijn we een aantal jaren verder en nu heb ik zoiets van ja, het is bijna onmogelijk. Eén huis is eh verkocht door eh door de bank. Eh daar hadden we een hypotheek van 8 ton en dat is verkocht voor 6 ton. Dus dat is een restschuld van €200.000. En het andere huis dat is verkocht voor 7 ton. Eh en daar hadden we een hypotheek van 1,1 miljoen, dus dat is een restschuld van €400.000. Dus samen €600.000. Een gigantische schuld bij de bank, maar geen reserves en geen baan. Dus restte er maar één mogelijkheid aankloppen bij de schuldhulpverlening en daar zien ze steeds meer mensen als Ron en Jacqueline aankomen. We zagen 5 jaar geleden vooral mensen met een inkomen uit een uitkering of of relatief laag inkomen, dan is het niet zo heel erg vreemd dat je in de financiële problemen komt. En nu zien we het laatste 5 jaar en met name ook de laatste 2 jaar heel veel mensen met een inkomen uit arbeid. Dus één met twee mensen die zich bij ons melden zijn mensen die een inkomen hebben terwijl ze uit werk, dus echt een salaris en desondanks toch forse financiële problemen zitten. Joke de Kok is voorzitter van de brancheorganisatie voor schuldhulpverlening. De hulpverleners leggen hun cliënten drie jaar lang een streng financieel regime op. Op het moment dat je schuldregeling in gaat, dan hou je het inkomen besteedbaar inkomen over op bijstandsniveau. Dat betekent dat je alles wat je meer hebt aan inkomen, dat gaat in je spaarpot. Hè, dus je je je moet zoveel mogelijk eh inkomen verwerven en alles wat je aan bezittingen hebt, bijvoorbeeld je hebt een auto die je niet nodig hebt, wordt die auto verkocht en dat geld dat gaat in de spaarpot en na 3 jaar dan wordt die spaarpot uitgekeerd aan de schuldeisers en dan heb je een schone lei, dan ben je schuldenvrij. Betekent wel dat je in die 3 jaar dat je in de schuldregeling zit, je maximaal in moet zetten om zoveel mogelijk inkomen te verwerven om te sparen voor de schuldeisers, want ja, die die hebben natuurlijk jouw diensten of producten geleverd in de verwachting dat je het ook zou betalen. Wat blijft er dan over? Wat kunnen jullie besteden? Ehm zo'n €50 in de week. Voor het voor het levensonderhoud, voor eten, voor kleding, voor de voor alles. Hondenvoer. Ja. Jacqueline werkt een paar uur per week in een kledingzaak. Alles wat zij daar verdient wordt direct afgeroomd. Maar toch zou ik het niet willen missen. Ik doe het met plezier en het eh hier haal je je kracht uit, hier haal je je energie uit. De schuldhulpverleners vrezen dat duizenden Nederlanders het voorbeeld van Ron en Jacqueline zullen volgen. Het najaar zie ik zie ik zwaar in. Ik denk dat het najaar veel mensen zullen komen en ook volgend jaar als je kijkt naar de werkloosheidscijfers, je kijkt naar de huizenmarkt die nog steeds stagneert. Denk ik van ja, het risico dat er toch veel meer mensen onderuit gaan. We zien ook dat mensen die eerst nog spaargeld hadden, vet op hun bot hadden, zeg maar. Dat spaargeld dat dat dat raken ze kwijt, omdat er meer uitgaat dan dan dat er binnenkomt. En op een gegeven moment gaan we mensen komen mensen onder water te staan, ook in hun eigen financiën. Het kabinet heeft de Nederlandse gemeentes 100 miljoen extra gegeven voor het armoedebeleid. De vraag is of dat wel genoeg is om de schuldhulp overeind te houden. Denk ik niet. Het is natuurlijk eh 100 miljoen over ja, ze in eh zijn ongeveer 7 miljoen huishoudens in Nederland, dan dan is €7 per huishouden natuurlijk heel erg weinig. Eh ik ik hoop van harte en ik ik ja, ik ben er ook wel alert op alles om om om gemeentes op aan te spreken van joh, zorg er in elk geval dat schuldhulpverlening eh goed in de steigers staat.
[16:30]Op het moment dat je dat je schuldhulpverlening dat je daarop bezuinigt en dat geloof ik echt, het is echt heel erg in. Dat is als je daarop bezuinigt en je mensen geen perspectief om uit de financiële problemen te komen, in feite maken dan mensen helemaal lam. Je legt gewoon een heel groot deel van onze samenleving lam wanneer je mensen in die schuldpositie laat zitten. En wij hebben in de studio nog steeds Marielle Koekenbier van het Eenvandaag Opiniepanel. Ja, Marielle, dat stel wat we net zagen, Ron en Jacqueline, die hebben nog wel enig perspectief dat ze uit deze armoedige situatie komen. Maar er zijn veel mensen eh neem ik aan in het eh in het onderzoek die in armoede leven. Hoe denken die daarover? Komen ze eruit naar uw verwachting? Nou, er zijn heel veel mensen die een stuk minder perspectief zien. Kijk maar, 44%, dus bijna de helft van alle mensen die zich arm voelen, die denken niet dat ze uit die situatie gaan komen. Die denken dat ze hun hele leven arm gaan blijven. En wat vinden zij van het kabinet, van de aanpak van het kabinet? Doet dat voldoende om het perspectief te verbeteren van die mensen? Nee, dat vinden ze niet. Een meerderheid van 61%, en dan heb ik het over alle deelnemers aan het onderzoek, dus niet alleen degene die het financieel heel moeilijk hebben. Die vinden dat het kabinet niet voldoende doet aan armoedebeleid. De achterban van één partij, dat is de VVD, die vinden dat ze wel voldoende doen. Maar de achterbannen van alle andere politieke partijen, dus ook de PVDA, ja, die vinden dat het kabinet veel meer zou moeten doen aan armoedebestrijding. Dankjewel, Marielle Koekenbier. Nou, met die uitkomst van het onderzoek ga ik meteen naar de staatssecretaris Kleinsma, uw reactie graag, u doet te weinig en nu bent u het kabinet. Ja, inderdaad. Kijk, dan zeg ik terug, eh, we doen wel degelijk behoorlijk veel, want gaande dit jaar hebben we nog eens weer extra geld voor de armoede beschikbaar gesteld. Daar waar we overal en nergens bezuinigen, zetten we hier extra op in en dat moet ook. Want we zien ook dat heel veel mensen hier zwaar weer zitten. Dus eh samen met de gemeente doen we dat, maar niet alleen met de gemeente. Voor het eerst geven we nu ook middelen aan vrijwilligersorganisaties zoals Humanitas en de kerken en de Stichting Leergeld die kinderen helpt die in de armoede eh zitten. Zodat eh die stichtingen, het zijn allemaal vrijwilligers echt top, dat die mensen ook gaan helpen om uit die armoede te komen. Er komt 100 miljoen structureel. 20 miljoen komt er extra bij, heeft u geschreven in uw brief van jullie. 120 miljoen. Als we praten over al die mensen, krijgen een tientje per jaar extra om te zorgen dat ze uit de armoede eh kunnen blijven. Even naar iets heel anders. Uw partij eh eh eh doet hier volgens de ondervraagde niet genoeg aan. Hoe gaat u uw achterban nou uitleggen dat u 120 miljoen structureel erin stopt en straks gaat u voor 6 miljard een straaljager aanschaffen? Nou, voor 6 miljard de straaljager aanschaffen, dan weer het andere uit en zo. Nou, maar wat wat essentieel is. Maar dat moet u uitleggen het verschil. Hoe gaat het daar naartoe en niet naar ons? Ja, dan kijk, dat is altijd natuurlijk zo met de rijksbegroting en dat is ook zo met je huishoudboekje. Eh je moet je rijksbegroting op pijl brengen. Dat dat zijn we aan het doen, hè, ook ook met die eh 6 miljard die zo meteen wordt gepresenteerd bij die begroting. Ehm en tegelijkertijd zeggen we ook we geven extra geld aan de armoedebestrijding. Doen we ook in onze begroting. En in je huishoudboekje thuis moet je natuurlijk ook proberen om te passen en te meten. En voor sommige mensen is dat beren moeilijk, maar ik ben ontzettend blij, dat zagen we in het eerste filmpje dat we wel het vangnet hebben van de bijstand van de nabestaande regeling van alle toeslagen, want anders zou het wel een stuk moeilijker worden voor deze mensen. Alle vormen de zijn, maar op dat huishoudboekje terug, je moet ook een keuze maken in je huishouden. Moet je dan wel een straaljager aanschaffen, twee anderzijds zit er 1,1 miljoen Nederlanders in armoede leven. Ja, nou ja, kijk, dat dat is altijd wat je uiteindelijk doet met zijn allen. Wij zitten samen met de VVD in een kabinet. Eh u zag net dat de VVD achterban zegt, nou ja, die armoede, daar doen we meer dan genoeg aan. Eigenlijk teveel al. De Partij van de Arbeid achterban zegt, het kan wel een onschant enthousiaster. Ja, dan zul je dus altijd die twee moeten laten sporen. En het is voorwaar niet simpel, laat ik dat gewoon maar zeggen. Dat is inderdaad een om een is dit kabinet dan wel? Werkt dat nog wat u betreft? Als u kijkt naar dit dit specifieke om. ik zit hier en ik eh ik doe ontzettend mijn best om die armoede te bestrijden. En ik moet u zeggen, ik eet niet uit mijn neus. Dat begrijpen wij. Mevrouw de Kok van de schuldhulpverlening, die zagen we net ook, en die zegt: Het gaat probleem gaat alleen maar groter worden. Er komen steeds meer mensen bij. Kunt u dat beeld nog draaien? Kunt u nog ervoor zorgen dat de middelen zijn dat er minder mensen uit de schuldhulpverlening komen. Nou, kijk, ik heb natuurlijk ook nauw contact met eh Joke de Kok. Eh ze is echt een eh een fantastische voorzitter. Ehm en eh ik onderken heel erg wat ze zegt, omdat het natuurlijk zwaar weer is buiten en omdat al die huizen eh die nu verkocht moeten gaan worden, omdat je een echtscheiding ligt of whatever. En dan krijg je natuurlijk een restschuld van als je een hele hoge hypotheek had en dan kan ik wel zeggen, ja, dat had je niet moeten doen, maar dat is mooi nakarten. Dus we zullen toch moeten proberen om al die mensen met de schuldhulpverlening te helpen en dat wordt echt hartstikke ingewikkeld. Dat zeg ik ook heel eerlijk. Maar eh ik wil wel graag tegen al die mensen die nu in het zware weer zitten, zeggen: ga alsjeblieft naar de gemeente, doe het zo snel mogelijk, laat die schulden niet opstapelen en opstapelen en opstapelen, want dan wordt het alleen maar heftiger. Dus probeer ook in de preventie zelf mee te denken. Maar nou naar die gemeente, die krijgen er geld bij, die doen de ter uitvoering van het beleid. Maar die zeggen: Ja, we moeten ook nog een stadspark maken en we moeten nog daar wat saneren en een woonwijk oplossen. Dat doen we even niet die armoedebestrijding. Wat dan? Dan sta je als burger. Dan wordt het hoog tijd dat wij de gemeenteraadsverkiezingen volgend jaar die gemeenten die dit aan hun laars lappen, eens even flink de wacht wordt aangezegd. Want we zitten daar colleges van B&W van Lichtmevest. Je kunt in in dit tijdsgechte niet zeggen we doen niks aan de armoede. Ik bedoel eh eh en die colleges ehm die mogen weg van u. Jette Kleinsma, staatssecretaris Sociale Zaken werkgelegenheid, hartelijk dank.
